Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yayımladığı 2024 Vergi Harcamaları Raporu, devletin çeşitli sektörlere ve kesimlere sağladığı vergi istisna, muafiyet ve teşviklerin bütçeye 2,4 trilyon liralık maliyeti olduğunu ortaya koydu. Bu muafiyetin en az yüzde 90’ı şirketlere sağlanan muafiyetlerden oluşuyor.
2024 yılı Vergi Harcamaları Raporu’na göre, Türkiye’de sermayeye sağlanan çeşitli vergi istisnaları ve muafiyetleri nedeniyle ciddi vergi kayıpları yaşanıyor.
Vergi Harcamaları Raporu’na göre 2024’teki sektörel bazlı vergi ayrıcalıklarından bazıları şöyle:
• Borsada işlem gören şirketlerin, yurt dışından satın aldıkları malları Türkiye’ye getirmeden yurt dışında satmaları durumunda elde ettikleri kazancın yüzde 50’si vergiden muaf tutuluyor.
•İlk kez işlem gören ve en az yüzde 20 oranında halka arz edilen şirketler için 5 yıl boyunca kurumlar vergisi 2 puan indiriliyor.
• İhracat yapan şirketlerin ihracattan elde ettikleri kazançlara kurumlar vergisi 5 puan indirimli uygulanıyor.
• Sanayi sicil belgesine sahip ve üretim faaliyeti yürüten firmalar, üretim kazançlarına 1 puan kurumlar vergisi indirimi alıyor.
Rapora göre 2023 yılında 832 milyon TL olan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) kaybı 2024’te 1,38 milyar TL’ye çıktı.
2023’te 158 milyon TL olan ÖTV’den kaynaklı KDV kaybı, 2024’te 277 milyon TL’ye yükseldi.
Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) İstisnaları ise 2023’te 17,9 milyar TL’den 2024’te 25,4 milyar TL oldu.
İhracat kredilerine sağlanan istisnalar 19,6 milyar TL olarak gerçekleşti.
Emekçi kesimlerin en önemli vergi muafiyeti ise, asgari ücretin vergi dışı bırakılması ile elde ediliyor.
Tüm bu işlemlerin sonucu alınmayan vergilerin toplam tutarı 2024 yılı için 2,4 trilyon liraya ulaşıyor. Bu tutarın yaklaşık yüzde 90’ının (2,2 trilyon TL) şirketlerin vergi muafiyeti olduğu hesaplanıyor.
Yazar
