Gelir İdaresi Başkanlığı, 2023 yılında en fazla vergi beyan eden 100 kişiyi ve 100 kurumu açıkladı.
Kişisel vergi rekortmenleri listesinde ilk iki sırayı son üç yıldır üst sıralarda yer alan silah üreticisi Baykar firmasının yöneticileri paylaştı. Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, geçtiğimiz yıl 1 milyar 953 milyon TL vergi beyan etti. İkinci sırada ise 1 milyar 683 milyon TL ile Baykar Genel Müdürü Haluk Bayraktar yer aldı.
İnsansız hava aracı (İHA) teknolojileri geliştiren, silah ve havacılık sektöründe faaliyet gösteren Baykar, geçen yıl 1,8 milyar dolarlık ihracat ile tüm sektörlerde en çok ihracat yapan ilk 10 firma arasında yer almıştı.
Bu tablo Türkiye burjuvazisinde son yıllarda yaşanan değişimi özetliyor. Devlet destekli silah üreticileri, yüzbinlerce işçinin çalıştığı sektörlerden çok daha fazla kâr elde ediyor.
En büyük 100 şirketin 87’si, en çok vergi veren 100 şirket arasında yok
Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı 2023 yılı kurumlar vergisi ilk 100 sıralaması, Türkiye’de kurulu yerli ve yabancı tekellerin vergi ödemediği gerçeğini bir kez daha ortaya koydu.
Türkiye’nin en büyük 100 sanayi şirketinin 87’si, “Kurumlar Vergisi İlk 100” listesinde yer almadı. En çok vergi ödeyen 5 kurumun tümü banka. Malum bankalar kârı faizden elde ediyorlar. Bu da 2023’te faiz gelirlerinin, sanayi firmalarının gelirlerinden ne kadar fazla olduğunu gösteriyor.
Büyüklükte ilk 10’da veya 20’de olanlar, vergide ilk 100’de yoklar
Türkiye’nin en büyük 10 firması arasında yer alan; Ford Otosan, Star Rafineri, İstanbul Altın Rafinerisi, Toyota, Oyak Renault, Arçelik ve Gramaltın Kıymetli Madenler firmaları, vergi sırlamasında ilk 100’de yer almadı. İlk 20’deki Vestel, Arçelik, Hyundai, Şişecam, İçdaş gibi dev şirketler de vergide ilk 100’de yer almadılar.
Şirketler, büyüklüklerine göre çok az vergi ödüyorlar
Listeye giren şirketler gelirleri ve kârlarına göre bir hayli düşük vergi ödedi.
Türkiye’nin en büyük sanayi şirketi olan Koç Holdinge ait TÜPRAŞ, 2023’te 5,3 milyar lira vergi ödedi, 11. oldu. TÜPRAŞ’ın 2023 yılında elde ettiği kâr ise 109,7 milyar liraydı. Buna göre TÜPRAŞ’ın ödediği vergi oranı kârına göre sadece yüzde 4,8 oldu.
Oysa 30 bin lira aylık brüt ücret alan bir işçinin ödediği vergi oranı yüzde 7’yi (ortalama 2142 TL/ay) geçiyor. Üstelik bu vergiyi bütün emekçiler, istisnasız ödüyor. Oysa pek çok şirket ya çok az vergi ödüyor, ya da hiç ödemiyor. Vergi yükü işçilerin, emekçilerin sırtında olmaya devam ediyor.
Yazar
