Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) dün yayınlanan yıllık değerlendirmesine göre, dünya giderek daha istikrarsız bir hâl alırken, nükleer silahların bir gün kullanılma olasılığı artıyor.
SIPRI’nin, “çatışmalar, silah transferleri ve askeri harcamalar” üzerine yaptığı son araştırmaların bir derlemesi olan yıllık değerlendirme kitabında, nükleer silah sahibi olan ABD, Rusya, İngiltere, Fransa, Çin, Hindistan, Pakistan, Kuzey Kore ve İsrail arasında yeni bir silahlanma yarışı olduğuna dikkat çekildi.
Yeni bir nükleer çağ başlayabilir
SIPRI, ABD ve Rusya’nın, ellerindeki yaklaşık bin nükleer savaş başlığını kademeli olarak söktüğünü, toplam savaş başlığı sayısında bir azalma olduğunu bildirdi.
Ancak kurum, bazı ülkelerin yeni savaş başlıklarını envanterlerine eklemeye devam ettiğini vurguladı.
SIPRI’ye göre, nükleer silahları sınırlayan veya azaltan uluslararası anlaşmaların eksikliği nedeniyle, bu yeni eklemeler zamanla sökülen başlıkların sayısını geçebilir. Nükleer silahların etki gücü, teslimat ve isabetlilikteki gelişmeler de yeni bir nükleer çağa yol açabilir.
Nükleer silahlara sahip ülkeler envanterlerini genişletiyor
SIPRI’ye göre Çin, 350 yeni fırlatma silosu inşa ederken, geçen yıl 100 yeni savaş başlığı monte etti. Buna göre, Çin’in toplam savaş başlığı 600 oldu.
İngiltere, stokunu 225 savaş başlığından 260’a çıkarırken, nükleer kapasiteli yeni bir denizaltı inşa etti. Fransa yeni bir nükleer kapasiteli denizaltı yapımını tamamladı. Her iki ülke de nükleer kapasiteli havadan fırlatılan seyir füzesi tasarlıyor.
Nükleer cephaneliğin yüzde 90’ını ABD ve Rusya’ya ait
SIPRI’nin yıllık değerlendirmesinde, tüm bu ülkelerin nükleer cephaneliğin sadece yüzde 10’unu temsil ettiği ifade edildi. Geriye kalan yüzde 90’lık kısım ise her biri bin 700’den fazla savaş başlığı konuşlandırmış, binlercesi depolarında bulunan Rusya ve ABD’ye ait.
Nükleer kapasiteli füzelerini, denizaltılarını ve bombardıman uçaklarını yenileme sürecinde olan ABD, geçtiğimiz yıl 200 adet “modernize edilmiş” nükleer savaş başlığı teslim aldı. Bu sayı, Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana bir yıl içinde en yüksek sayıya ulaştı.
Rusya, nükleer doktrinini genişletti
SIPRI’ye göre, hava ve deniz tabanlı dağıtım sistemlerini modernize eden Rusya’nın, Belarus topraklarına nükleer silah yerleştirmiş olabileceği tahmin ediliyor.
Daha önce nükleer silah kullanımına, sadece devletin varlığı tehlikeye girdiğinde izin veren Rusya, geçen yıl nükleer doktrinini genişletti. Yeni doktrinde, “Rusya’nın egemenliğine ya da toprak bütünlüğüne yönelik kritik bir tehdit söz konusu olduğunda ya da devlet sınırını geçen kitlesel hava ve uzay saldırı araçları söz konusu olduğunda” nükleer silah kullanımına izin veriliyor. Bu araçlar arasında, Ukrayna’nın çok sayıda ve sık sık Rusya’ya fırlattığı insansız hava araçları da yer alıyor.
2024’te dünyadaki silahlı çatışmalarda, toplam can kaybı 239 bin
Bu değişiklikler, dünyada giderek şiddetlenen silahlı çatışmaların arka planında gerçekleşiyor. SIPRI yazısında, “2023 yılında tahmini toplam can kaybı 188 binken, 2024’te bu sayı 239 bine yükseldi” şeklinde bir ifadeye yer verdi. Bu artışın, 5 büyük çatışmadan kaynaklandığını belirten SIPRI, “İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı, Rusya-Ukrayna krizi, Myanmar ve Sudan’daki iç savaşlar ile Etiyopya’daki alt-ulusal silahlı çatışmalar” örneklerini verdi.
SIPRI’ye göre, dünya genelinde askeri harcamalar son on yılda yüzde 37 arttı. Yalnızca geçen yıl dünya genelinde askeri harcamalar, yüzde 9,4 artarak 2,7 trilyon dolara ulaştı.
Yazar
