Dünya Adalet Projesi (WJP)’nin salı günü yayımlanan 2025 yılı Hukukun Üstünlüğü Endeksi verilerine göre 2024’te 117. sırada bulunan Türkiye, bir sıra daha gerileyerek 143 ülke arasında 118. sırada yer aldı.
Endeks verilerine göre Türkiye, son on yılda Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde ciddi bir gerileme yaşadı. 2015 yılında 80. sırada bulunan Türkiye, her yıl gösterdiği düşüş ile 38 sıra kaybederek 2025’te 118. sıraya kadar geriledi.
Endekste Türkiye’nin puanı 0,41 olarak ölçüldü ve bu skor Türkiye’nin son on yıldaki en düşük seviyelerinden biri oldu. Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesinde 15 ülke arasında 14’üncü sırada bulunan Türkiye, üst-orta gelir grubundaki 41 ülke içinde ise 37’nci sırada.
Hukukun üstünlüğü konusunda Türkiye, hem küresel sıralamada hem de bölgesel ve gelir grubu sıralamalarında son sıralarda yer alıyor.
2015’te 0,46 olan Türkiye’nin endeks puanı yıllar içinde kademeli bir düşüş gösterdi.
Hukukun üstünlüğü endeksi; hükümetin yetkilerinin sınırlandırılması, yolsuzlukla mücadele, açık yönetim, temel haklar, güvenlik, düzenleyici uygulamalar, medeni ve ceza adaleti gibi sekiz alanda ölçülüyor.
WJP’nin Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde ülkeler 0 ile 1 arasında bir ölçekte değerlendiriliyor; 1 en güçlü, 0 ise en zayıf hukuk devleti uygulamasını gösteriyor.
‘Temel haklar’ kategorisinde 134. sırada
Endekste, 2015’te 80. Sırada olan Türkiye, 2016’da gerçekleşen 15 Temmuz darbe girişiminin ardından, hukuk devleti sıralamasında 19 sıra düşerek 99. sıraya geriledi.
Türkiye aynı zamanda “Temel Haklar” kategorisinde de 143 ülke arasında 134. sırada yer aldı. Bu başlık; ayrımcılığın önlenmesi, yaşam ve güvenlik hakkı, adil yargılanma hakkı, ifade ve inanç özgürlüğü, mahremiyetin korunması, toplanma özgürlüğü ve temel işçi haklarının güvence altında olması gibi göstergeleri kapsıyor.
“En çok gerileyen ikinci ülke”
Türkiye hukukun üstünlüğü alanında son bir yılda en çok gerileyen ülkeler arasında da yüzde 1,9 düşüşle, Sırbistan’ın ardından ikinci sırada yer aldı.
Macaristan ve Burkina Faso yüzde 2, ABD ve Meksika yüzde 2,8, Sudan yüzde 4,4 ve Rusya yüzde 4,9 gerileme ile dikkat çeken diğer ülkeler oldu.
Buna karşılık Dominik Cumhuriyeti yüzde 2,1’lik artışla son bir yılda hukukun üstünlüğünde en çok ilerleyen ülke olurken, Senegal, Sierra Leone, Bangladeş, Gabon ve Kuzey Makedonya da yaklaşık yüzde 1,3-1,6 oranında iyileşme kaydetti.
Arnavutluk, Sri Lanka, Brezilya, Botsvana ve Tayland gibi ülkelerde yaklaşık yüzde 1’lik ilerleme yaşanırken, Çin, Polonya, Güney Kore ve Fas gibi ülkelerde daha sınırlı artışlar gözlendi.
Yazar
