TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” (çerçeve yasa) sonrasında, 4 Kasım 2016’dan bu yana Edirne F Tipi Cezaevinde rehin tutulan Eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş’ın hukuki durumu kamuoyunun ana gündemlerinden biri hâline geldi.
İktidar medyasından Hürriyet yazarı Ahmet Hakan, yasanın kabul edilmesini değerlendirdiği yazısında “Bu sefer gerçekten geliyor gelmekte olan: Selahattin Demirtaş üç vakte kadar serbest kalacak galiba” diyerek tahliye beklentisini köpürttü. Oysa yine Hürriyet’ten Abdulkadir Selvi, 7 Ağustos’taki yazısında Adalet Bakanı Akın Gürlek’in AKP MKYK toplantısında “Demirtaş düzenlemeden yararlanamayacak” dediğini aktarmıştı.
İktidar çevreleri içindeki bu çelişkili havaya MHP’den müdahale geldi. Habertürk TV yayınında Demirtaş’ın durumunun belirsiz olduğu yönündeki değerlendirmeler üzerine yayına not gönderen MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, “Selahattin Demirtaş yasa kapsamındadır” ifadelerini kullandı.
Avukatlar: Hukuken tereddüt yok
Siyasetteki bu gel-gitli tablonun aksine hukukçular ve avukatlar durumun net olduğuna dikkat çekiyor. Demirtaş’ın Avukatı Mahsuni Karaman, yaptığı açıklamada “Demirtaş ve arkadaşları sadece yasa kapsamındaki TCK 302’den tutuklu. Düzenleme yürürlüğe girdiğinde tahliyeleri konusunda hukuken bir tereddüt yok” dedi. Karaman, yasa bir yana, mevcut AİHM kararları gereği de derhal tahliye sağlanması gerektiğini vurguladı.
DEM Parti Milletvekili Meral Danış Beştaş da düzenlemenin kesinleşmemiş cezalar, durdurulan yargılamalar ve ceza ertelemeleri açısından Demirtaş’ı dışarıda tutan hiçbir istisna içermediğini ifade etti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise “Yasalar kişiye özel yapılmaz” diyerek genel bir çerçeve çizmekle yetindi.
AİHM ve AYM kararları ne diyor?
Demirtaş hakkında bugüne kadar verilen kararlar, meselenin hukuki değil siyasi olduğunun kanıtı niteliğinde. Verilen kararları ve mahkûmiyetleri hatırlamak büyük önem taşıyor:
• AİHM kararları: AİHM Büyük Dairesi, tutukluluğun “siyasi saiklere dayandığını” belirterek Sözleşme’nin 5. ve 18. maddelerinin ihlal edildiğine hükmetmiş ve derhal serbest bırakılmasını istemişti. AİHM, 2018, 2020 ve en son 8 Temmuz 2025’te olmak üzere 3 kez ihlal kararı verdi.
• AYM kararları: Anayasa Mahkemesi’nin uzun tutukluluk ihlali kararlarına rağmen yerel mahkemeler, iktidarın talimatıyla açılan yeni soruşturmalar ve ikinci tutuklama kararlarıyla Demirtaş’ı cezaevinde tutmaya devam etti.
• Kobanê kumpas davası: 6-8 Ekim olayları bahane edilerek açılan davada Demirtaş’a toplam 42 yıl hapis cezası verildi. İstinaf ve Yargıtay aşamasındaki dosyada Demirtaş, “Kasten öldürmeye azmettirme” suçlamasından beraat etmiş durumda.
Çerçeve yasaya göre eğer Kobanê davasında Demirtaş “İnsan öldürmeye azmettirmeden” yargılanıyor olsa ya da ceza alsa kapsam dışı kalacak. Ancak Demirtaş Kobanê davasında “Kasten öldürmeye azmettirme” suçlamasından beraat etti. Bu beraat kararı ise henüz kesinleşmiş değil. Bunun bir engelleme gerekçesi olarak sunulup sunulmayacağını, önümüzdeki dönemin siyasi atmosferi belirleyecek.
Yazar
