Rusya’nın 24 Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik işgali ile başlayan savaş, dört yılı aşan süre içinde her iki taraftan yüz binlerce insanın ölümüne ve milyonlarca insanın yerinden edilmesine yol açtı.
Ukrayna’daki sivil kayıplar konusunda en kapsamlı bağımsız kaynaklar kitle örgütleri. Haziran 2026 verilerine göre savaşın başlangıcından bu yana Ukrayna’da en az 16 bin 431 sivil hayatını kaybetti, 48 bin 613 sivil yaralandı. 2026’nın ilk yarısında ise Ukrayna’da bin 396 sivil yaşamını yitirdi, 7 bin 978 kişi yaralandı.
Rusya’nın kendi topraklarındaki kayıpların en ağır örneklerinden biri ise 10 Ağustos 2026’da Tataristan’ın Nijnekamsk kentinde yaşandı. Ukrayna’nın uzun menzilli İHA saldırısında Taneco petrol rafinerisi ve yakınındaki bir konaklama tesisi hedef oldu. Rusya makamlarına göre 13 kişi hayatını kaybederken, 78 kişi yaralandı. Askeri kayıplar ise savaşın en büyük ve en tartışmalı bilanço kalemini oluşturuyor. Rusya açısından doğrulanabilen en önemli veri Mediazona ve BBC Russian’ın isim bazlı çalışması. Temmuz 2026 sonunda bu çalışma 236 binden fazla Rus askerinin ölümünü isimlerle doğrulamıştı. Bu sayı kesin toplam değil, yalnızca araştırmacıların ölümünü belgeleyebildiği kişilerden oluşuyor. Daha geniş Batılı tahminlerde Rusya’nın askeri kayıpları -yani ölü, yaralı ve kayıp personelin toplamı- 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 1.2 milyonu buldu.
Askeri envanter
Rusya-Ukrayna savaşında aynı zamanda devasa bir askeri envanter tüketimi de yaşanıyor. Rusya’nın askeri envanter kayıplarına ilişkin iki farklı veri seti bulunuyor. Ukrayna Genelkurmayı 11 Ağustos 2026 itibarıyla Rusya’nın yaklaşık 1 milyon 460 bin personel kaybettiğini, 12 bin 255’ten fazla tank, 25 bin 100’den fazla zırhlı muharebe aracı ve 47 bin 700’den fazla topçu sistemi kaybettiğini açıkladı. Aynı Ukrayna verisinde, Rusya’nın 2 binden fazla çok namlulu roketatar, 1500’den fazla hava savunma sistemi, 439 uçak, 354 helikopter ve 454 binden fazla operasyonel-taktik İHA kaybettiği açıklandı.
Ukrayna da ağır askeri ekipman kayıpları yaşarken ABD ve Avrupa ülkelerinden aldığı silahlarla bu kayıpların önemli bölümünü telafi etti. Rusya ise kendi üretiminin yanı sıra İran yapımı İHA’lardan, Kuzey Kore’nin topçu mühimmatı, balistik füzelerinden ve askeri desteğinden yararlandı.
İHA rekabeti
İHA’ların yoğun olarak devreye girmesi, savaşın karakterini değiştiren en önemli gelişmelerden biri oldu. Rusya Şahed tipi saldırı İHA’larını kullanırken Ukrayna özellikle FPV dronları ve uzun menzilli kamikaze İHA’larla Rusya’nın askeri üslerini, havaalanlarını, mühimmat depolarını, petrol rafinerilerini ve enerji altyapısını hedef aldı.
24 Şubat 2022’den bu yana Karadeniz’de 20’den fazla ticari gemi doğrudan saldırının hedefi oldu ya da liman saldırıları sonucunda hasar gördü. Ancak çok sayıda geminin hedef alınması nedeniyle açık kaynaklar tam bir sayı veremiyor.
Kentler, limanlar, enerji ve sanayi
Ukrayna’daki yıkımın ölçeği Rusya’nın kendi topraklarında uğradığı hasardan çok daha büyük olsa da savaşın ekonomik ve fiziksel etkileri Rusya sınırları içerisinde de giderek genişledi.
Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve Ukrayna hükümetinin ortak hazırladığı RDNA5 raporuna göre 31 Aralık 2025 itibarıyla Ukrayna’daki doğrudan fiziksel hasar 195.1 milyar dolara ulaştı. Aynı değerlendirme savaşın yol açtığı sosyoekonomik kayıpları 666.7 milyar dolar olarak hesaplıyor. Konut sektöründeki doğrudan hasar 61.1 milyar dolar, ulaştırma altyapısındaki hasar 40.3 milyar dolar, enerji sektöründeki hasar 24.8 milyar dolar ve ticaret ile sanayi sektöründeki hasar 19.2 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Ukrayna’nın konut stokunun yaklaşık yüzde 14’ünün zarar gördüğü veya yıkıldığı tahmin ediliyor.
Karadeniz kıyıları da savaşın ekonomik cephesinin önemli bir parçası haline geldi. Ukrayna’nın Odesa, Çornomorsk ve Pivdennyi Limanları Rusya saldırılarının hedefi olurken, Rusya’nın Novorossiysk Limanı ve çevresindeki petrol ve tahıl altyapısı Ukrayna saldırılarından etkilendi.
ABD istihbarat verilerine göre Rusya, savaşı sürdürmek için doğrudan 211 milyar dolar harcadı. Rus ordusu cephede yaklaşık 94 milyar dolarlık askeri araç ve silah yitirdi. Rusya Merkez Bankası’nın yurt dışındaki 300 milyar dolarlık varlığı batı ülkeleri tarafından bloke edildi.
Rusya’nın ekonomik altyapısına yönelik saldırılarda en öne çıkan ise petrol rafinerilerinin hedef alınması oldu. Taneco Rafinerisi, Orsk Rafinerisi, Rusya’nın en büyük petrol ve petrokimya tesislerinden biri olan Salavat Tesisi hedef alındı.
Ukrayna İHA’ları Rusya genelinde en az 25 büyük petrol rafinerisini ve ikincil işleme tesisini doğrudan hedef alarak devre dışı bıraktı. Rusya’nın petrol işleme hacmi günlük 3,6 milyon varile kadar düşerek 2002 yılı seviyelerine geriledi. Fiilen yok edilen veya ağır hasar alan günlük petrol işleme kapasitesi 1,5 ila 2 milyon varil arasında.
Rafinerilerin vurulması nedeniyle Rusya nüfusunun yaklaşık %35’ini oluşturan 50 milyon insan doğrudan yakıt kısıtlamalarıyla karşı karşıya kaldı. Moskova dahil birçok büyük şehirde akaryakıt istasyonlarında araç başına 25 litre satış sınırı uygulanmaya başlandı. Olağanüstü hal ilan edilen Kırım gibi bölgelerde ise sivil yakıt satışları tamamen yasaklandı. Ukrayna, sadece petrolü değil Rusya’nın en büyük online perakende devi Wildberries gibi şirketlerin devasa lojistik depolarını da vurarak tedarik zincirini kilitledi ve yüz binlerce küçük esnafı zarara uğrattı. Karadeniz’deki Novorossiysk gibi stratejik limanlara ve tahıl terminallerine yapılan saldırılar, Rusya’nın ihracat operasyonlarını tamamen durdurma noktasına getirdi.
Yazar
