Almanya bir zamanlar Avrupa’nın siyasi istikrarının temel taşıydı. Bugün ise faşist AfD’nin yükselişi eşliğinde, Naziler’den önce gelen ve krizlerle boğuşan Weimar Cumhuriyeti’nin yankıları hissediliyor.
Almanya bir zamanlar yüksek ekonomik büyüme ve siyasi istikrarın simgesiydi; bu özellikler, ülkenin Avrupa’nın merkezinde bir güç merkezi haline gelmesini sağlamıştı.
Ancak bugün Almanya, tekrarlayan ve birbiriyle iç içe geçmiş krizlerle sarsılıyor. İşverenler, büyüme ve yatırım duyuruları yapmak yerine, dev fabrikaları kapatmak ve on binlerce işçiyi işten çıkarmakla meşguller.
Saygın otomobil üreticisi Volkswagen da bu yaz bu akıma katıldı. Şirket, dev fabrikalarından dördünü kapatma planlarını açıkladı; bu, işgücünün altıda birinden fazlasını oluşturan 100.000 kişiye kadar işten çıkarmaya yol açabilir.
Bir zamanlar Alman kalitesinin ve mühendisliğinin sembolü olan otomobiller, artık başarısızlığın simgesi haline geldi. Çinli otomobil üreticileri, çok daha düşük fiyatlarla bu unvanı giderek daha fazla sahipleniyor.
Ve bir zamanlar özenle kurulmuş bir Bavyera guguklu saati gibi işleyen altyapı, artık çöküşün eşiğinde.
Haziran ayında, tren iletişim sistemindeki eskimiş bileşenlerin arızalanması üzerine ulusal demiryolu ağı neredeyse üç saat boyunca tamamen durma noktasına geldi.
Birçok tren, duraklardan veya istasyonlardan uzaktaki raylarda mahsur kaldı ve sefer planının gecikmeler ve iptallerden oluşan “normal” düzenine dönmesi günler sürdü.
Hemen hemen aynı dönemde, mühendislerin çökme tehlikesi olduğu yönündeki uyarısı üzerine devlet, ülkenin en zengin bölgelerinden biri olan Bonn yakınlarındaki önemli bir otoyol köprüsünü kapatmak zorunda kaldı. Bu, bir dizi benzer kapatmanın en son örneğiydi.
Beklendiği üzere, Almanya’nın siyasi istikrar imajı da paramparça oluyor. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra galip gelen Batılı Müttefikler tarafından kurulan devlet, “aşırılıkçıları” dışlayan ılımlı hükümetler ortaya çıkarmak üzere tasarlanmıştı.
On yıllar boyunca tam da bunu yaptı ve merkez etrafında birleşen bir dizi koalisyon hükümeti ortaya çıkardı.
Ancak günümüz hükümetlerinin ömrü kısa ve faşist sağ, Federal Meclis’in etrafında dolaşıyor.
Muhafazakar CDU’dan Şansölye Friedrich Merz, göreve ancak geçen Mayıs ayında başladı. Bir zamanlar işverenler tarafından, Almanya’nın “aşırı cömert” emeklilik ve sosyal güvenlik sistemini “reform” edebilecek güvenilir bir isim olarak görülüyordu.
Seçimi kazanmadan önce destekçilerine şöyle demişti: “Bugün bildiğimiz şekliyle sosyal devlet, ulusal ekonomimizin ürettiği ile artık ekonomik olarak sürdürülebilir değil.”
Göreve geldikten sonra sözünü tuttu ve büyük çaplı kurumlar vergisi indirimlerini hayata geçirdi.
Kaos ve servetin en tepeye yeniden dağıtılması ortamında, Alman toplumunun bir kesimi giderek güçleniyor: ordu.
Almanya’nın savunma harcamaları bu yıl savaş sonrası rekor seviyelere ulaşacak. Devlet, bu yıl savunma bütçesini 2025’e kıyasla yüzde 25,5 artırdı.
“Özel savunma fonu” da dahil olmak üzere yıllık 108,2 milyar avroluk harcama ile Almanya, NATO ülkeleri arasında toplam savunma harcamalarında artık ABD’nin ardından ikinci sırada yer alıyor.
Alman egemen sınıfı, Ukrayna’da devam eden katliamın en coşkulu destekçisidir.
Ukrayna’ya yaklaşık 57,6 milyar avroluk askeri yardım taahhüdünde bulunmuş ve savaşa doğru gidişat konusunda Avrupa’nın en şahin ülkelerinden biridir.
Bu tankların, silahların ve askerlerin bedeli iki şekilde ödeniyor: devlet borcunda drastik artışlar ve sosyal yardımlara yönelik büyük çaplı bir saldırı.
Ancak, CDU’nun faşist AfD’nin elinde ağır bir yenilgiye uğradığı bir dizi eyalet seçiminden sonra, Merz de artık artan bir baskı altında.
Alman devrimci sosyalist Christine Buchholz, “Merz’in toplumda neredeyse hiç desteği yok,” diyor. “O, tarihteki en düşük onay oranına sahip başbakan. Ancak sorun sadece Merz’den ibaret değil.
“Hiçbir hükümete güvenen çok az insan var — buna İşçi Partisi türü bir parti olan SPD de dahil. SPD artık pek çok kişi tarafından inandırıcı bir alternatif olarak görülmüyor.”
Ve sol parti Die Linke’nin eski milletvekili, hükümetin Almanya’yı yeniden silahlandırırken kamu harcamalarını kısma çabasının, ana akım partilere karşı artan düşmanlığı körüklediğini söylüyor.
Merz, emekli maaşlarında, hastalık izninde, sağlık hizmetlerinde ve işçi haklarında kesinti yapılmasını talep ediyor. “Oysa bu arada yaşam maliyeti artıyor,” diyor Christine.
“Ancak, askeriyeye yapılan devasa harcamalar ile aynı zamanda sosyal yardımlarda yapılan kesintiler arasında büyük bir çelişki var.”
Ana akım partiler gerçek bir alternatif sunmuyor. Kamu harcamalarının çoğunu dizginleme ve göç kontrollerini sıkılaştırma gereği konusunda hemfikirler; oysa işçilere, yeniden silahlanma ve ekonomik krizin bedelini ödemeleri söyleniyor.
Ana akım partilerin uzlaştığı bir başka konu da, Alman toplumundaki bölünmelerin hem yeni gelen göçmenlerin hem de uzun süredir burada yaşayan göçmen topluluklarının suçu olduğu yönündeki görüş.
Geçen yıl Merz, “yasadışı göçmenleri” dışlamak için göçmenlik politikasının sıkılaştırılması konusunda sert açıklamalarda bulunmuştu. Ardından şu cümleyi ekledi: “Ama elbette şehir hayatında bu sorun hâlâ var.
“İşte bu yüzden federal içişleri bakanı, büyük çaplı sınır dışı işlemlerini kolaylaştırıyor ve yürütüyor.”
Ayrıca Almanya’daki pek çok insanın “kamusal alanlarda dolaşmaktan korktuğunu” iddia etti.
Bunun nedeninin, “daimi ikamet izni olmayan, çalışmayan ve kurallarımıza uymayan” göçmenler olduğunu söyledi.
Merz’in SPD’deki koalisyon ortakları onun kullandığı dili beğenmiyor, ancak onlar da göçün kontrol altına alınması gereken bir “sorun” olduğunu kabul ediyor.
Bu, ulusal kamuoyu yoklamalarında başı çeken AfD’nin hızlı yükselişinin ekonomik ve siyasi bağlamıdır.
Partinin son eyalet seçimlerindeki başarıları, göçmenlere duyulan nefret, Almanya’nın Ukrayna savaşına verdiği desteğe karşı çıkma ve ücretler, sosyal yardımlar ve emekli maaşlarına uygulanan neoliberal kesintilerin birleşiminden kaynaklanıyor.
AfD seçmenlerinin büyük bir kısmı yaşlı emeklilerden oluşuyor ve Almanya’nın doğusunda yaşıyor. Ancak parti, hem bölgesel hem de ulusal düzeyde en iyi performansı 35 ile 59 yaş arasındaki çalışma çağındaki seçmenler arasında sergiledi.
Christine, solun faşistlere karşı koyma fırsatlarının heba edildiğini söylüyor. “Yeterince direniş yok ve bu çok büyük bir sorun,” diyor.
“DGB sendika federasyonunun bu hafta sonu artan yaşam maliyetine karşı protestolar çağrısı yapması olumlu bir gelişme.
“Ancak daha önce yaygın bir öfkenin olmaması, AfD’nin bir alternatif olarak ortaya çıkmasına ve kesintilere karşı sesini yükseltmesine imkân verdi.”
Christine’e göre sorunun bir kısmı, Almanya’daki sendika bürokrasisinin göç konusundaki tartışmalara girmeye çekinmesidir.
Aynı zamanda ekonomik meseleler etrafında mücadelelere öncülük etmekten de çekiniyor. “Sendika liderleri, CDU ve SPD’nin saldırıları ile AfD’nin bu durumdan yararlanabileceği korkusu arasında sıkışıp kalmış durumda,” diyor.
“Ancak bu ölümcül bir argüman. AfD, umutsuzluk üzerine inşa ediliyor—ve bunu yapabilmelerinin nedeni, mücadele eden bir alternatifin olmamasıdır.” Yine de, faşistlere karşı muhalefet büyüyor, diyor Christine.
“Almanya’nın her yerinde ırkçılık karşıtı protestolar var — ve bu hafta sonu ülke çapında kesinti karşıtı protestolar düzenlenecek,” dedi.
“Devrimci sol, AfD’ye karşı bir güç oluşturmak için bu protestolara katılıyor. Ancak aynı zamanda, CDU/SPD koalisyonunun saldırılarına karşı da bir güç oluşturmaya çalışıyor.”
Riskler daha yüksek olamazdı. AfD’nin Almanya’da artan kriz hissinden yararlanmaya devam etmesi ve işçi sınıfı içinde ciddi bir yer edinmesi çok gerçek bir tehlike.
Bunu yenmenin tek yolu, hem AfD’nin beslendiği ırkçılıkla hem de kapitalizmi ve emperyalizmi destekleyen merkez tarafından yaratılan krizlerle mücadele etmektir.
“Sendika bürokrasisinin ataleti aşmalıyız”
Hamburg’da öğretmen ve sendikacı olan Stefan, Socialist Worker’a konuştu.
SW: Merz koalisyonunun kemer sıkma planları işçileri nasıl etkiliyor?
Federal hükümet, sosyal devletin maliyetlerinin büyük bir kısmını alt yönetim kademelerine aktardı.
Dolayısıyla, temel destek hizmetleri konusunda eyaletlerin büyük bir sorumluluğu var ve aynı durum yerel düzeyde de geçerli.
Bu nedenle saldırılar merkezi bir nitelik taşımıyor. Almanya’nın her yerinde aynı anda ve aynı şekilde gerçekleşmiyor.
Örneğin Hamburg’da hükümet, kamu çalışanlarının çalışma saatlerini haftada bir saat artırmaya karar verdi.
Öğretmenler de dahil olmak üzere tüm devlet çalışanları, 207 Şubat’tan itibaren her hafta bir saat daha fazla çalışmak zorunda kalacak.
Aynı zamanda, eyalet yedek öğretmen havuzunu küçültüyor. Dolayısıyla, bir öğretmen hastalık izni aldığında, onun yerini dolduracak kişi sayısı azalıyor.
Okul destek personeline yönelik saldırılar da var. Eskiden, özel eğitim ihtiyacı olan ve engelli öğrenciler bire bir destek alıyordu.
Şimdi ise eyalet hükümeti, bir destek görevlisinin birden fazla öğrenciyle çalışmasını istiyor; bu sayede 15 milyon avro tasarruf edilecek.
Tüm bunlar, öğretmenler ve destek personeli için daha fazla iş yükü anlamına geliyor, ancak aynı zamanda öğrencilerin aldığı eğitim üzerinde de büyük bir etki yaratacak.
SW: Peki ya Merz’in ulusal düzeyde önerdiği reformlar ne durumda?
Emekli maaşlarına ve emeklilik yaşına yönelik bir saldırı var. Eskiden, 45 yıl prim ödedikten sonra emekli maaşı alabiliyordunuz.
Temmuz ayında, 45 yıl çalışmış olsanız bile emeklilik yaşı olan 67’ye gelene kadar emekli maaşınızı alamayacağınız anlamına gelen bir reform önerdiler. Ayrıca bu yaşı her yıl artırarak 2035’e kadar 70’e çıkarmayı hedefliyorlar.
Bu, en büyük tepkilere yol açan “reformlardan” biri; bir diğeri de hastalık izniyle ilgili değişiklik.
Friedrich Merz, çok fazla iş günü kaybedildiğini söylüyor. Bu durum insanları gerçekten çok kızdırdı. Kendilerine güvenilmediğini düşünüyorlar.
Ancak bu durum, zaten zor durumda olan sağlık hizmetlerine daha fazla yük getirecek.
SW: Herhangi bir tepki geldi mi?
Evet, 5 Eylül’de büyük bir gösteri düzenlendi. Berlin’deki parlamento binası önünde yaklaşık 5.000 kişi sağlık hizmetlerindeki kesintilere karşı protesto düzenledi.
Bu protesto, bir çocuk doktorunun Merz ile birlikte prime time televizyon programına çıkıp kesintileri “insanlık dışı” olarak nitelemesinin ardından gerçekleşti.
Doktor, protestoyu neredeyse tamamen sosyal medya aracılığıyla organize etti. Bu, küçük ama önemli bir ilk adımdı. Ancak sendikaların katılımı çok azdı ya da hiç yoktu. Bu, düzeltmemiz gereken bir konu.”
SW: Sizce sendikalar neden harekete geçmekte bu kadar isteksiz?
Gösterilere katılan bir sendika bürokrasisi katmanı var; ayrıca sol kesimde ve sendikaların çevresinde aktivistler de bulunuyor.
Ancak işyerlerine gidip yüksek katılım için mücadele etmiyorlar. Bizce SPD’ye zarar vermek istemiyorlar. Ama bence mesele bundan ibaret değil. Panik içindeler.
Bu hükümetin düşmesi halinde yeni bir seçim yapılabileceğinden ve AfD’nin ülke genelinde yüzde 30 oy alabileceğinden çok korkuyorlar.
Ancak biz, DGB sendika federasyonu tarafından 26 Eylül’de kesintilere karşı çağrısı yapılan gösteriler için hazırlık yapıyoruz.
Okulumdan bir blok oluşturuyorum ve başkalarını da aynısını yapmaya teşvik ediyorum. Bu, tabandan yapılmalı. Sendika bürokrasisine güvenmek mümkün değil.
(Socialist Worker’dan DeepL yardımıyla çevrilmiştir.)
Yazar
