Kadınlar, feministler, LGBTİ+’lar, ekoloji hareketleri, yerel topluluklar, sendikalar, köylüler, çiftçiler, gençler, bilim insanları ve hak savunucuları, COP31’e yönelik “İklim Adaleti İçin Mor, Yeşil, Kamucu Dönüşüm” başlıklı çağrı yayımladı.
bianet’ten Evrim Kepenek’in haberine göre, çağrıda, iklim krizinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığı; patriyarka, kapitalizm, sömürgecilik, ırkçılık ve militarizmle iç içe ilerlediği vurgulandı. Krize en az katkıda bulunan kadınların, çocukların, işçilerin, LGBTİ+’ların, göçmenlerin ve yoksulların iklim krizinin sonuçlarından en ağır biçimde etkilendiği belirtildi.
İklim krizinin derinleşmesiyle yoksulluğun, şiddetin ve bakım emeğinin arttığına dikkat çekilen açıklamada, kadınların güvencesiz ve düşük ücretli işlerde çalışmaya zorlandığı ifade edildi.
“COP31 toplumsal cinsiyet eşitliğini temel ilke hâline getirmeli”
Çağrıda, COP30’da kabul edilen Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın somut politikalara, kaynaklara ve karar gücüne dönüşmesi istendi.
COP31’in toplumsal cinsiyet eşitliğini iklim yönetişiminin temel ilkesi hâline getirmesi gerektiği belirtilen çağrıda, kadınların ve LGBTİ+’ların yalnızca görüşlerine başvurulan kesimler değil, politika üreten ve kararları belirleyen özneler olması gerektiği vurgulandı.
Kadınların yerel, gündelik ve deneyimsel bilgisinin tanınması gerektiğine işaret edilen açıklamada, “Kendi sözümüzü kendimiz söylüyor; iklim politikalarında eşit söz, karar ve belirleme gücü talep ediyoruz” denildi.
13 başlıkta talep
Çağrıda, iklim adaleti için 13 başlık altında talepler sıralandı. Bu başlıklar şöyle:
- Patriyarka ile ekolojik yıkım arasındaki bağın görünür kılınması,
- Ücretsiz bakım emeğinin tanınması ve bakım hizmetlerinin kamusal sorumluluk olarak düzenlenmesi,
- İklim finansmanında toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme yapılması,
- Kadın insan hakları savunucularının ve ekoloji aktivistlerinin korunması,
- İklim kaynaklı göç ve yerinden edilme süreçlerinde hakların güvence altına alınması,
- Kadın çiftçilerin güçlendirilmesi ve gıda egemenliğinin korunması,
- Adil geçiş sürecinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması,
- Afet risklerinin azaltılması ve feminist afet yönetişiminin oluşturulması,
- Kadınların yerel ve deneyimsel bilgisinin tanınması,
- İklim krizinin genç kadınlar ve kız çocukları üzerindeki etkilerinin ele alınması,
- LGBTİ+ haklarının iklim politikalarına dahil edilmesi,
- Militarizm, savaşlar ve çatışmaların yarattığı ekolojik yıkımla mücadele edilmesi,
- Kayıp ve zarar mekanizmalarında toplumsal cinsiyet eşitliğinin gözetilmesi
“Krizlere uyum değil, düzenin değişmesini istiyoruz”
Çağrıda, iklim politikalarının şirketlerin ve sermayenin çıkarları yerine yaşamı, ekolojik bütünlüğü ve toplumsal eşitliği esas alması gerektiği belirtildi.
Fosil yakıtlardan çıkışın kadınların, işçilerin ve yerel toplulukların yaşam koşulları gözetilerek planlanması gerektiği ifade edilirken; güvenceli çalışma, eşit ücret, sendikal haklar, bakım hizmetleri ve sosyal korumanın adil geçişin parçası olması istendi.
Savaşların ve militarizmin ekolojik yıkımı derinleştirdiğine dikkat çekilen çağrıda, barışın iklim adaletinin vazgeçilmez koşulu olduğu kaydedildi.
Açıklama şu sözlerle sona erdi:
“Bizler iklim krizinin mağdurları olarak tanımlanmayı değil, iklim adaletini kuran eşit ve özgür özneler olarak tanınmayı talep ediyoruz. Sözümüzün dinlenmesini değil, kararlarımızın belirleyici olmasını; krizlere uyum sağlamaya zorlanmayı değil, krizleri üreten düzenin değişmesini istiyoruz. Mor, Yeşil, Kamucu Dönüşüm istiyoruz.”
Bildirinin tamamı şöyle:
“İklim Adaleti İçin Mor, Yeşil, Kamucu Dönüşüm Çağrısı
COP 31’e sesleniyoruz!
Bizler; kadınlar, feministler, lgbti+lar, ekoloji hareketleri, yerel topluluklar, sendikalar, köylüler, çiftçiler, gençler, bilim insanları, hak savunucuları ve yaşamı savunan herkes, uzun yıllardır direnerek, dayanışma ağları kurarak ve sözümüzü çoğaltarak kapitalist sistemin yeni sömürgecilik mekanizmalarının, sınırsız üretim ve büyüme hırsının, savaşların ve militarizmin kadınlara ve ekolojik yaşama yönelttiği yıkıma karşı mücadele ediyoruz.
Sorumlusu olmadığımız krizlerin bedelini ödemeye zorlanıyoruz. İklim krizi; patriyarkanın, kapitalizmin, sömürgeciliğin, ırkçılığın, türcülüğün ve militarizmin derinleştirdiği ekonomik, toplumsal, siyasal ve ekolojik krizlerle iç içe büyüyor. Krizi yaratanlar servetlerini ve güçlerini artırırken kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelliler, işçiler, lgbtiq+lar, göçmenler, yoksullar ve yerel topluluklar yaşamlarını koruyabilmek için her gün daha ağır yükler taşıyor.
Ekolojik yıkım derinleştikçe baskı, yoksulluk ve şiddet artıyor; bakım emeği büyüyor, kadınlar güvencesiz ve ucuz işgücüne dönüştürülüyor. Hayatta kalma mücadelesi, eşitlik ve özgürlük mücadelemizin önüne bir engel olarak dikiliyor. Hayatlarımızın sürekli ertelenmesini kabul etmiyoruz. Yaşamı ve birbirimizi savunmaktan vazgeçmiyoruz.
COP30’da kabul edilen Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı’nın açtığı alanın somut politikalara, kaynaklara ve karar gücüne dönüşmesini istiyoruz. Taleplerimiz uluslararası metinlere yazılıp orada bırakılamaz. COP31, toplumsal cinsiyet eşitliğini iklim yönetişiminin temel ilkesi hâline getirmelidir.
Bizler bilgi, örgütlenme, bakım ve dayanışma deneyimlerimizle politik çözümler üreten özneleriz.
Dayanıklılığımızın” övülmesinden önce, neden sürekli krizlerin yükünü taşımak zorunda bırakıldığımızın hesabı verilmelidir. Yaşamı ayakta tutan bilgimiz ve emeğimiz, kararların dışında bırakılamaz. Kendi sözümüzü kendimiz söylüyor; iklim politikalarında eşit söz, karar ve belirleme gücü talep ediyoruz.
Ortak İlkelerimiz
Morun eşitlik, özgürlük ve feminist mücadele birikimini; yeşilin ekolojik yaşam ve doğayla uyum talebini; kamuculuğun haklara dayalı, ücretsiz, erişilebilir ve nitelikli kamu hizmetleri anlayışını bir araya getiriyoruz.
Bu dönüşümün temelinde:
Feminist iklim adaleti ve kesişimsellik,
Yaşamın yeniden üretimi, bakım adaleti ve ekolojik bütünlük,
Toplumsal cinsiyet eşitliği, özgürlük ve şiddetsiz yaşam,
Adil, demokratik, katılımcı ve hesap verebilir iklim yönetişimi,
Krizin yüklerinin, kaynaklarının ve karar gücünün adil paylaşımı,
Barışın, insan haklarının, hayvan haklarının ve müştereklerin korunması,
Kadınların yerel, gündelik, geleneksel ve deneyimsel bilgisinin tanınması,
Sömürgecilik karşıtlığıı, kuşaklar arası ve türler arası adalet vardır.
Yaşamı Kuşatan Kriz ve Eşitsizlikler
Kadınların ve doğanın sınırsızca kullanılabilecek, ücretsiz ve tüketilebilir kaynaklar sayılması patriyarkanın ve kapitalist düzenin temelidir. Bedenlerimiz ve emeğimiz üzerindeki tahakküm ile toprağın, suyun, ormanların ve diğer canlıların yağmalanması aynı sömürü ve mülkiyet ilişkilerinden beslenir. İklim krizi eriyen buzullarda, kuruyan topraklarda ve taşan sularda olduğu kadar; derinleşen yoksullukta, büyüyen bakım yükünde ve elimizden alınan karar gücünde de yaşanır.
Bu yıkımın yükü eşit dağılmaz. Toplumsal cinsiyet; sınıf, yaş, engellilik, etnik köken, göçmenlik ve yurttaşlık durumu, cinsel yönelim, cinsiyet kimliği ve yaşanılan yerle kesişir. Tek tip “kadın” ya da “kırılgan grup” tanımları farklı deneyimleri örter, çoklu ayrımcılığı görünmez kılar. Krize en az katkıda bulunanların en ağır kayıpları yaşaması, iklim adaletsizliğinin açık göstergesidir.
Suya, gıdaya, sağlığa ve kamusal hizmetlere erişim zorlaştığında açığı yine kadınların ücretsiz emeği kapatır. Afetlerde, göçte, kuraklıkta ve hizmet kesintilerinde yaşamı sürdürme sorumluluğu kadınların omuzlarına bırakılır. Bakım emeği iklim direncinin görünmeyen altyapısıdır. Toplumu ayakta tutan bakım emeği görünmez sayılırken kadınların ekonomik bağımsızlığı ve özgürlüğü daralır. Bu yük kız çocuklarına devredildiğinde eğitimden kopma, çocuk işçiliği, erken yaşta evlilik, şiddet ve sömürü riski büyür. Genç kadınların ve kız çocuklarının fiziksel, ruhsal ve sosyal sağlığı üzerindeki etkiler ise yeterince araştırılmaz. Krizlerin bedeli, kadınların ve kız çocuklarının zamanı, emeği ve geleceğiyle karşılanamaz.
Karar masalarında bulunmak, karar gücüne sahip olmak anlamına gelmez. Kadınların ve lgbti+’ların görüşleri alınırken gündemi, bütçeyi ve uygulamayı başkaları belirliyorsa eşit katılımdan söz edilemez. Kotalar ve sayısal temsil bir başlangıçtır; sözümüzün ve irademizin sınırı olamaz.
Bütçeler de bu güç ilişkilerini taşır: Kadınların ve yerel toplulukların ihtiyaçları karşılanmazken kaynaklar şirketlere, fosil yakıtlara ve eşitsizliği büyüten yapılara aktarılır. Yaşamı savunan feministler, kadın insan hakları savunucuları ve ekoloji aktivistleri ise tehdit, şiddet, itibarsızlaştırma, kriminalizasyon ve yargısal tacizle susturulmaya çalışılır.
İklim kaynaklı göç ve yerinden edilme, mevcut eşitsizlikleri ağırlaştırır. Mülkiyete, gelire ve hareket imkânlarına eşit erişemeyen kadınlar, kız çocukları ve lgbti+’lar güvenliğe ulaşmakta daha fazla engelle karşılaşır. Şiddet, sömürü ve insan ticareti riski artarken yıkımdan sonra yaşamı yeniden kurma yükü yine kadınlara bırakılır. Lgbti+’ların barınma, istihdam, sağlık, sosyal hizmetler ve afet yardımlarında karşılaştığı ayrımcılık ve nefret politikaları bu güvensizliği derinleştirir, bilgi ve dayanışma üreten özneler olarak tanınmamaları, veri eksikliğiyle birlikte görünmezliklerini pekiştirir.
Afetlerde toplumsal cinsiyet eşitliği, kadınlara hijyen paketi dağıtılarak sağlanamaz. Asıl sorular afet olmadan önce sorulmalıdır: Riskleri kim üretiyor? Planları kim hazırlıyor? Hangi bilgi dikkate alınıyor? Kaynakları kim yönetiyor? Kadın örgütleri kararlarda nerede? Bakım altyapısı neden hesaba katılmıyor? Bu sorular yanıtsız kaldığında afet yönetimi, eşitsizlikleri yeniden üretir.
Tarlada üretimi sürdüren kadınların toprağa, üretim araçlarına, finansmana ve kararlara erişimi sınırlıdır. Emekleri kayıt dışı ve görünmez bırakılırken şirketleşme, borçlandırma, tarımsızlaşma ve endüstriyel tarım küçük üreticileri ve ekosistemleri güçsüzleştirir. Kadınların toprak, su, tohum, gıda, sağlık ve üretime ilişkin kuşaklar boyunca yaşattıkları bilgi de değersizleştirilir ya da metalaştırılır. Oysa bu bilgi, kadınların bugünkü deneyimleriyle gelişen, yaşamı koruyan ve yeniden üreten canlı bir birikimdir. Doğanın hükümdarı değil, diğer canlılarla birlikte onun bir parçası olduğumuzu hatırlatan bu bilgi, geleceğimizi kurmanın kaynaklarından biridir.
Fosil yakıtlardan çıkış, kadınların, işçilerin ve yerel toplulukların yaşamlarını gözetmeden planlandığında dönüşümün yükü yine aynı kesimlere bırakılır. “Yeşil” denilen işlere kimin erişebildiği, ücretlerin ve çalışma koşullarının nasıl olduğu, bakım hizmetlerinin, sendikal hakların ve sosyal korumanın sağlanıp sağlanmadığı adaletin ölçüsüdür. Adil geçiş, emeğin ve yaşamın güvencesini de kurmalıdır.
Savaşlar ve militarizm yaşam alanlarını, tarım topraklarını, su kaynaklarını ve ekosistemleri yok ederken fosil yakıtları ve kamusal kaynakları tüketir. Patriyarkayla birlikte baskıyı, tahakkümü ve saldırgan erkekliği güçlendirir. Bütün cinsel kimlik ve yönelimlerden kadınlara fiziksel, cinsel ve ekonomik şiddet; bakım ve doğurganlık yükü dayatılır. Erken yaşta zorla evlilik, kadın ticareti, zorunlu göç ve sömürü artar. Barış, iklim adaletinin vazgeçilmez koşuludur.
İklim krizinde kaybedilenlerin tamamı parayla ölçülemez. Canlar, sağlık, evler ve geçim kaynaklarıyla birlikte kültürler, topluluk bağları, yaşam biçimleri, bilgi ve dayanışma ağları da yok olur. Bu kayıpları görünmez bırakan hiçbir politika adaleti sağlayamaz.
Bütün taleplerimizin ortak zemini, kadınların ve dışlanan toplumsal kesimlerin eşit söz, karar ve belirleme gücüdür. Kadınlar, genç kadınlar ve kız çocukları lgbti+’lar, engelliler, işçiler, yerel topluluklar ve hak örgütleri; iklim ve afet politikalarının hazırlanmasından bütçelendirilmesine, uygulanmasından izlenmesine ve değerlendirilmesine kadar bütün aşamalarda eşit, tam ve etkili katılım hakkına sahip olmalıdır. Bu hak, yeniden yerleşim, adil geçiş, barış, ekolojik onarım ve kayıp ve zarar süreçlerini de kapsamalıdır. Kota ve sayısal temsilin ötesinde, kendi sözümüzü kendimiz söylemeli, gündemi ve kararları birlikte belirlemeliyiz. Katılım; erişilebilirlik, bakım desteği, güvenlik, bilgiye erişim ve mali kaynaklarla güvence altına alınmalıdır.
Tüm politikalar kesişimsel bir yaklaşımla kurulmalıdır. Toplumsal cinsiyetin sınıf, yaş, engellilik, etnik köken, göçmenlik ve yurttaşlık durumu, cinsel yönelim, cinsiyet kimliği ve yaşanılan yerle kesişen etkileri gözetilmeli; farklı deneyimler ve ihtiyaçlar görünür kılınmalıdır. En ağır ve çoklu ayrımcılığa maruz bırakılanların hakları ve ihtiyaçları öncelenmeli; eşitsizliği üreten ilişkiler dönüştürülmelidir.
Kamusal kaynaklar ve iklim finansmanı kadınlara, kız çocuklarına, lgbtiq+’lara, yoksullara ve krizlerden en ağır etkilenen, desteğe ihtiyaç duyan topluluklara doğrudan, adil ve erişilebilir biçimde aktarılmalıdır. Kadın örgütleri ve yerel hak örgütleri bürokratik engeller olmadan yeterli ve sürdürülebilir finansmana erişebilmelidir. Kaynak tahsisinde bakım, sosyal koruma, kadınların ekonomik özgürlüğü, yerel üretim ve afetlere hazırlık öncelenmeli; kadın çiftçiler, kooperatifler, küçük üreticiler ve yerel mücadeleler desteklenmelidir.
Bu katılım, kesişimsellik ve kaynak adaleti ilkeleri, aşağıdaki bütün taleplerin ayrılmaz parçasıdır.
Bu ortak ilkeler ve deneyimler doğrultusunda, yaşamı kuşatan eşitsizlikleri dönüştürmek için 13 alandaki taleplerimizi ortaya koyuyoruz. İklim adaleti için Mor, Yeşil, Kamucu Dönüşüm çağrımızı büyütüyoruz.
Nasıl bir Mor Yeşil Kamucu Dönüşüm?
1. Patriyarka ile Ekolojik Yıkım Arasındaki Bağ
• İklim politikaları toplumsal cinsiyet eşitliğini ve iklim adaletini kurmayı hedeflemelidir.
• Sınırsız büyüme ve sermaye birikimi yerine yaşam, doğanın döngüselliği ve ekolojik bütünlük merkeze alınmalıdır.
• Patriyarka ile ekolojik yıkım arasındaki ilişki eğitim, medya ve kamu politikaları yoluyla görünür kılınmalıdır.
• İklim krizini yalnızca teknolojiyle çözülebilecek bir sorun olarak gören yaklaşımlar yerine dönüştürücü, toplumsal cinsiyet eşitliğini esas alan mor, yeşil, kamucu politikalar benimsenmelidir.
2. Bakım Ekonomisi, Ücretsiz Bakım Emeği ve İklim Krizi
• Ücretsiz bakım emeği görünür, tanınır ve ekonomik değeri olan bir emek olarak kabul edilmelidir.
• Bakım kadınlara yüklenen bir görev olmaktan çıkarılmalı; kamusal ve toplumsal bir sorumluluk olarak eşit paylaşılmalıdır.
• Ücretsiz, erişilebilir, nitelikli ve iklim krizine dayanıklı kreş, yaşlı ve engelli bakım hizmetleri veren aktif yaşam merkezleri kurulmalıdır.
• Bakım altyapısına kamu bütçelerinden yeterli ve sürekli kaynak ayrılmalıdır.
• Ev içi emeğin eşit paylaşımını sağlayacak çalışma, sosyal güvenlik ve kamu politikaları benimsenmelidir.
• İklim ve afet politikalarının bakım yükünü nasıl ve ne ölçüde artırdığı düzenli olarak ölçülmelidir.
• Krizlerin kadınların görünmeyen emeğiyle telafi edilmesine son verilmelidir.
• Bakım etiği insanlar arasındaki ilişkilerin yanı sıra doğa ve diğer canlılarla ilişkimizin de temel ilkesi olmalıdır.
3. İklim Finansmanında Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme ve Kaynak Tahsisi
• Bütün kamu bütçelerinde ve iklim finansmanında toplumsal cinsiyet etki analizi yapılmalıdır.
• Bütçeler ve finansman sonuçları şeffaf, izlenebilir, hesap verebilir ve bağımsız denetime açık olmalıdır.
• Finansman sağlayan kurumlar ve şirketler toplumsal cinsiyet ve ekoloji üzerindeki etkilerinden sorumlu tutulmalıdır.
• Yalnızca ‘yeşil’ görünen değil, mor-yeşil, kamucu, adil ve yaşamı onaran bir finansman anlayışı benimsenmelidir.
• Evrensel temel gelir ve evrensel temel hizmetler gibi yoksulluğu önleyen politikalar toplumsal cinsiyet eşitliği temelinde düzenlenmelidir.
4. Kadın İnsan Hakları Savunucularının ve Ekoloji Aktivistlerinin Korunması
• Savunucuların ve aktivistlerin yaşam hakkı ile ifade, örgütlenme, barışçıl gösteri ve katılım özgürlükleri güvence altına alınmalıdır.
• Şiddeti ve ihlalleri izleyen, önleyen ve etkili yaptırım uygulayan bağımsız mekanizmalar kurulmalıdır.
• Ücretsiz ve erişilebilir hukuki, ekonomik, psikososyal ve güvenlik desteği sağlanmalıdır.
• Ulusal ve uluslararası dayanışma ağları güçlendirilmelidir.
• Devletler ve şirketler ihlallerden sorumlu tutulmalı, cezasızlık sona ermelidir.
5. İklim Kaynaklı Göç, Yerinden Edilme ve Yeniden Yerleşim
• Mülkiyet, barınma, güvenlik, sağlık, eğitim, istihdam ve sosyal hizmetlere erişim güvence altına alınmalıdır.
• Yerinden edilme öncesindeki yaşam, geçim, emek, kültür ve topluluk bağları korunmalıdır.
• Gıda, su, hijyen, cinsel sağlık ve üreme sağlığı, güvenli barınma ve bakım hizmetleri kamusal güvence altına alınmalıdır.
• Zarar ve kayıpları karşılayacak hak temelli ve kamu kaynaklı mekanizmalar oluşturulmalıdır.
6. Tarım, Gıda Egemenliği ve Kadın Çiftçilerin Güçlendirilmesi
• Kadınların toprak ve üretim araçları üzerindeki mülkiyet ve kullanım hakları güçlendirilmelidir.
• Kadınların tarımsal emeği tanınmalı, kayıt altına alınmalı ve çiftçi kadınlar sosyal güvenceye kavuşmalıdır.
• Endüstriyel tarım ve hayvancılığın yıkıcı biçimde desteklenmesine son verilmeli; ekosistemi onaran, agroekolojik ve bitki temelli sistemlere adil geçiş benimsenmelidir.
• Ata ve yerel tohumlar ve biyolojik çeşitliliğin korunması esas alınmalıdır.
• Suyun ticarileştirilmesine karşı su hakkı güvence altına alınmalıdır.
• Tarım politikaları şirket çıkarlarını değil üreticilerin, kadınların ve toplumun gıda egemenliğini esas almalıdır.
• Kadınların tarımsal üretime katılımı yine ücretsiz emek alanına dönüşmemelidir.
7. Adil Geçiş Sürecinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
• Adil geçiş yalnızca teknik bir enerji değişimi değil, toplumsal ve ekonomik bir dönüşüm olarak planlanmalıdır.
• Kadınların yeşil istihdama, eğitime, teknolojiye ve mesleki dönüşüm olanaklarına erişimi güvence altına alınmalıdır.
• İnsana yaraşır, güvenceli, eşit ücretli, sendikalı, şiddet ve tacizden uzak işler istiyoruz.
• Kreş, bakım hizmetleri, ebeveynlik hakları ve sosyal koruma geçiş planlarının ayrılmaz parçası olmalıdır.
• Dönüşüm bölgesel ve yerel ihtiyaçlar ile ekolojik sınırlar gözetilerek planlanmalıdır.
• ‘Yeşil dönüşüm’ ve ‘sürdürülebilirlik’ adı altında mevcut sermaye, sömürü ve mülkiyet ilişkilerinin yeniden üretilmesini istemiyoruz. Doğayı ve emeği metalaştıran, serveti ve karar gücünü belirli ellerde toplayan hiçbir dönüşüm adil ve sürdürülebilir değildir.
8. Afet Risk Azaltma ve Afet Yönetişimi
• Afet risklerini üreten yapılaşma, arazi kullanımı ve kamu politikalarını dönüştüren feminist afet yönetişimi istiyoruz.
• Aile reisi ve hane temelli yardımlar yerine bireyin hak ve ihtiyaçlarını esas alan sistemler istiyoruz.
• Su, hijyen ve regl ürünleri, sağlık, cinsel sağlık ve üreme sağlığı, güvenli barınma, şiddetten korunma ve bakım hizmetleri temel afet hizmetleri olmalıdır.
• Kapsayıcı, erişilebilir ve güvenli afet hizmetleri istiyoruz.
9. Kadınların Yerel, Gündelik Yaşam ve Deneyim Bilgisi
• Kadınların yerel, gündelik, geleneksel ve deneyimsel bilgisi meşru ve değerli bir bilgi kaynağı olarak tanınmalıdır.
• Bu bilgilerin kadınların ve bulundukları yerellerin öncülüğünde belgelenmesi, arşivlenmesi ve kuşaklar arası aktarımı mümkün kılacak mekanizmaların yaratılmasını istiyoruz.
• Yerel ve geleneksel bilginin güvenilir ve uygulanabilir olması, güncellenmesi ve kullanıma açılması için gerekli araştırmalar yapılmalı, bu araştırmalara kaynak aktarılmalıdır.
• Bilgi taşıyan kadınlar araştırmacı, rehber ve eğitici olarak güçlendirilmelidir.
• Yerel bilginin kurumlar ve şirketler tarafından sahiplenilmesine ve metalaştırılmasına karşı adil ve hakkaniyetli fayda paylaşımı yapılmalıdır.
• Dışarıdan dayatılan pahalı çözümler yerine yerel bilgiyle birlikte geliştirilen erişilebilir teknolojiler desteklenmelidir
10. İklim Krizi, Genç Kadınlar ve Kız Çocukları
• Kız çocukları ve genç kadınlar bağımsız hak özneleri ve politika üreticileri olarak tanınmalıdır.
• Afet, göç ve yoksulluk koşullarında da eğitim hakkı kesintisiz güvence altına alınmalıdır.
• Bakım yükünün kız çocuklarına devredilmesine ve kuşaktan kuşağa aktarılmasına son verilmelidir.
• Erken yaşta zorla evlilik, çocuk işçiliği ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti önleyen sosyal koruma politikaları hayata geçirilmelidir.
• Cinsel sağlık ve üreme sağlığı dâhil bütün sağlık hizmetleri ücretsiz ve erişilebilir olmalıdır.
• İklim krizinin genç kadınlar ve kız çocukları üzerindeki fiziksel, ruhsal ve sosyal etkileri araştırılmalı ve sonuçlar politikaya dönüşmelidir.
11. LGBTİ+ Hakları ve İklim Krizi
• Lgbti+ hakları iklim politikalarının bütün alanlarında yer almalıdır.
• Barınma, sağlık, gıda, istihdam, ekonomik haklar, sosyal koruma ve afet hizmetleri kapsayıcı ve güvenli olmalıdır.
• Hizmet sunanlar lgbti hakları konusunda eğitim almalı ve ayrımcılıktan sorumlu tutulmalıdır.
• Farklı aile, hane ve dayanışma biçimleri tanınmalıdır.
• Transların, tüm lgbti+’ların mülkiyet, barınma ve kamusal hizmetlere erişimindeki engeller kaldırılmalıdır.
• Lgbti +’lara ilişkin veri eksikliği hak temelli, güvenli ve rızaya dayalı yöntemlerle giderilmelidir.
• Lgbti + hareketinin örgütlenme ve dayanışma deneyimi iklim hareketiyle buluşmalıdır.
12. Militarizm, Savaşlar, Çatışmalar ve İklim Krizi
• Silahlanmaya, savaşa ve militarizme karşı yaşamı, barışı, doğayı ve şiddetsizliği merkeze alan politikalar benimsenmelidir.
• Savaş ekonomisinin yarattığı ekolojik yıkım ve ekokırım iklim politikalarının dışında bırakılmamalıdır.
• Askerî harcamalar iklim, bakım, sağlık, sosyal koruma ve adil geçiş bütçeleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
• Askerî faaliyet ve savaş kaynaklı sera gazı emisyonları eksiksiz hesaplanmalı ve devletlerin emisyon raporlarına dâhil edilmelidir.
• Fosil yakıt, enerji, maden ve silah ekonomileri arasındaki bağlantılar açığa çıkarılmalıdır.
• Ekokırım ulusal ve uluslararası hukukta suç olarak tanınmalı, sorumlular hesap vermelidir.
• Çatışma önleme, barış ve çatışma sonrası ekolojik onarım süreçleri toplumsal cinsiyet eşitliği temelinde yürütülmelidir.
• Savaş ve çatışmalardan etkilenen kadınların, çocukların, lgbti+’ların ve yerinden edilenlerin hakları güvence altına alınmalıdır.
13. Kayıp ve Zarar Mekanizmalarında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
• Kayıp ve zarar mekanizmaları sömürgecilik karşıtlığı ve kuşaklar arası adalet temelinde kurulmalıdır.
• Ekonomik kayıpların yanı sıra kültürel, toplumsal, ekolojik ve sağlıkla ilgili kayıplar tanınmalıdır.
• İklim krizine tarihsel olarak daha fazla katkıda bulunan devletler ve şirketler sorumluluk üstlenmelidir.
• Tazmin ve onarım süreçlerinde toplumsal cinsiyete duyarlı ve dönüştürücü bütçeleme yapılmalıdır.
• İklim krizinden ve halkların yoksullaşmasından kâr eden çok uluslu şirketler vergilendirilmeli; elde edilen kaynak adil geçiş ve sosyal adalet için kullanılmalıdır.
• Bugünkü eşitsizliklerin sömürgecilik ve yeni sömürgecilikle bağını tanıyan, dekolonizasyonu temel alan iklim politikaları oluşturulmalıdır.
Son Söz: Krize Uyum Değil, Mor, Yeşil, Kamucu Dönüşüm
Bizler iklim krizinin mağdurları olarak tanımlanmayı değil, iklim adaletini kuran eşit ve özgür özneler olarak tanınmayı talep ediyoruz. Sözümüzün dinlenmesini değil, kararlarımızın belirleyici olmasını; krizlere uyum sağlamaya zorlanmayı değil, krizleri üreten düzenin değişmesini istiyoruz. Mor, Yeşil, Kamucu Dönüşüm istiyoruz.
Yazar
