İklim krizinin bedelini halklar ödemeyecek, geleceğimizi şirketlerin kâr hesabına teslim etmeyeceğiz!
Birleşmiş Milletler (BM) İklim Zirvesi COP31’e alternatif olarak düzenlenen Halkların İklim Zirvesi (HİZ), COP31’in ikinci gününde öne çıkan enerji dönüşümü, iklim finansmanı ve adil geçiş tartışmalarına ilişkin yaptığı açıklamada, “İklim krizinin bedelini halklar ödemeyecek. Geleceğimizi şirketlerin kâr hesaplarına değil, halkların ortak mücadelesine teslim edeceğiz” dedi.
Antalya’da devam eden COP31’in ikinci gününde enerji ve ulaştırma sektörlerinin karbonsuzlaştırılması, elektrifikasyon, iklim finansmanı ve adil geçiş tartışmalarının öne çıktığını belirten HİZ, “Fosil yakıtlardan çıkış ve yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılmasına yönelik açıklamalar yapılırken, bu dönüşümün kimler tarafından, hangi kaynaklarla ve kimin yararına gerçekleştirileceği soruları büyük ölçüde yanıtsız kaldı” değerlendirmesinde bulundu.
HİZ, “İklim krizinin çözümü yalnızca enerji kaynaklarını ve teknolojileri değiştirmekten ibaret değildir. Gerçek bir dönüşüm, enerji ve ulaşım sistemlerinin demokratikleştirilmesini, toplumsal eşitsizliklerin giderilmesini ve ekolojik yıkıma neden olan üretim ve tüketim ilişkilerinin değiştirilmesini gerektirir” ifadelerini kullandı.
“Enerji dönüşümü şirketlerin kârına değil, halkların yararına hizmet etmeli”
COP31’de elektrifikasyonun hızlandırılması ve enerji altyapısına yönelik yatırımların artırılması tartışılırken, enerji sistemlerinin mülkiyeti ve yönetiminin geri planda kaldığını belirten HİZ, “Enerji dönüşümünün yalnızca teknolojik değil, toplumsal ve demokratik bir dönüşüm olması gerektiğini savunuyoruz. Enerji, şirketlerin kâr elde ettiği bir meta değil, herkesin erişebilmesi gereken temel bir ihtiyaçtır” dedi.
Açıklamada, enerji üretim ve dağıtımında kamusal mülkiyet, demokratik denetim ve halkın karar süreçlerine katılımının esas alınması gerektiği belirtilerek, “Enerji yoksulluğunu ortadan kaldıran, yenilenebilir kaynakları toplum yararına kullanan ve fosil yakıtlardan çıkışı sağlayan kamusal politikalar uygulanmalıdır” ifadelerine yer verildi.
“Ulaşımda çözüm yalnızca elektrikli araçlar değil, erişilebilir kamusal ulaşımdır”
Ulaştırmanın karbonsuzlaştırılması tartışmalarında elektrikli araçların yaygınlaştırılması ve düşük karbonlu altyapı yatırımlarının ön plana çıktığını belirten HİZ, “Ancak bireysel araçların motorlarını değiştirmek, otomobil merkezli ulaşım sisteminin yarattığı çevresel ve toplumsal sorunları ortadan kaldırmıyor” değerlendirmesinde bulundu.
HİZ, “Ücretsiz veya herkes için ekonomik olarak erişilebilir toplu taşımanın yaygınlaştırılmasını, demiryolu yatırımlarının artırılmasını, kentlerin yayalar ve bisikletliler öncelenerek yeniden planlanmasını talep ediyoruz” dedi. Açıklamada, “Ulaşım politikaları özel araç sahipliğini değil, herkesin güvenli ve eşit ulaşım hakkını temel almalıdır” ifadeleri kullanıldı.
“Yeşil dönüşüm adı altında yeni ekolojik yıkımlar yaratılmamalı”
Enerji dönüşümüyle birlikte lityum, bakır ve diğer kritik minerallere yönelik talebin artmasının yeni madencilik projelerini gündeme getirdiğini belirten HİZ, ormanların, tarım alanlarının, su kaynaklarının ve yerel toplulukların yaşam alanlarının madenciliğe açılmasına karşı çıktı.
Açıklamada, “Bir ekolojik krize çözüm aranırken başka bir ekolojik kriz yaratılamaz. Yeşil ekstraktivizm olarak adlandırılan, enerji dönüşümü gerekçesiyle yeni sömürü ve ekolojik yıkım alanları oluşturan politikaların karşısındayız” denildi.
Mineral talebini azaltan, kaynakların verimli ve adil kullanımını önceleyen politikaların geliştirilmesi gerektiği belirtilen açıklamada, “Yerel halkların yaşam alanları üzerindeki karar hakları güvence altına alınmalıdır. Ekolojik yıkıma yol açan madencilik projeleri durdurulmalıdır” çağrısı yapıldı.
İklim finansmanı için “yeni borçlar değil, tarihsel sorumluluk” vurgusu
COP31’in ikinci gününde enerji dönüşümünün finansmanı, özel sermaye yatırımları ve kredi mekanizmalarının tartışılmaya devam ettiğini belirten HİZ, “İklim krizine tarihsel olarak en az katkıda bulunan Küresel Güney ülkelerinin, krizle mücadelenin maliyetini yeni borçlar üstlenerek karşılaması adil değildir” ifadelerini kullandı.
Açıklamada, “Küresel Kuzey ülkeleri, tarihsel emisyonlarından kaynaklanan sorumluluklarını yerine getirmelidir. İklim finansmanı, gelişmekte olan ülkelerin borç yükünü artıran krediler ve şirketlerin kâr beklentilerine bağlı yatırımlar yerine, kamu kaynaklarından sağlanan, hibe temelli, yeterli ve erişilebilir finansmana dayanmalıdır” denildi.
Öte yandan, Bakü Yüksek Düzeyli Uyum Diyaloğu kapsamında Ulusal Uyum Planlarının uygulanması, uyum finansmanındaki açıklar ve 59 Belém uyum göstergesi üzerinden ilerlemenin değerlendirilmesinin gündeme geldiği belirtilen açıklamada, “İklim krizine uyumun, halkların giderek ağırlaşan felaketlerin sonuçlarına katlanmayı öğrenmesi anlamına gelemeyeceğini vurguluyoruz” ifadelerine yer verildi.
HİZ, uyum politikalarının rant odaklı kentleşmenin, ormansızlaşmanın ve ekolojik yıkımın durdurulmasını, kamusal hizmetlerin güçlendirilmesini ve yerel toplulukların finansmana doğrudan erişimini kapsaması gerektiğini belirtti. Açıklamada, “Başarı, harcanan yatırım miktarıyla değil; önlenen can kayıpları, azaltılan yoksulluk ve giderilen eşitsizliklerle ölçülmelidir” denildi.
“Karbon piyasaları kirletmeye devam etmenin aracına dönüşmemeli”
Paris Anlaşması’nın 6. maddesi kapsamında karbon piyasaları ve piyasa dışı işbirliği mekanizmalarının tartışılmasının, iklim politikalarının şirketlerin emisyonlarını denkleştirmesine mi yoksa doğrudan azaltmasına mı dayanacağı sorusunu yeniden gündeme taşıdığı belirtildi.
HİZ, “Şirketlerin karbon kredileri satın alarak kirletmeye devam edebilmesini sağlayan piyasa odaklı yaklaşımların, gerçek emisyon azaltımının yerini alamayacağını vurguluyoruz. İklim kriziyle mücadele, kirletmenin maliyetini hesaplayıp fiyatlandırmaya indirgenemez” dedi.
Açıklamada, fosil yakıtlardan çıkışı ve emisyonların kaynağında azaltılmasını sağlayan, kamusal denetime açık ve bağlayıcı düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiği ifade edildi.
“Adil geçişin bedeli işçilere ve yoksullara ödetilmemeli”
Enerji dönüşümünün istihdam ve üretim sistemleri üzerindeki etkilerinin tartışıldığı COP31’de, adil geçişin yalnızca yeni sektörler ve istihdam fırsatları üzerinden ele alınmasının yeterli olmadığını belirten HİZ, “Gerçek bir adil geçiş; işçilerin güvenceli istihdamını, sendikal haklarını, sosyal korunmasını ve dönüşüm süreçlerine demokratik katılımını güvence altına almalıdır” ifadelerini kullandı.
Dönüşümden etkilenen işçilerin, yerel halkların ve kırılgan toplulukların karar mekanizmalarının dışında bırakılamayacağı belirtilen açıklamada, “İklim politikalarının ekonomik ve toplumsal maliyetleri işçilere, yoksullara, kadınlara ve zaten eşitsizliklerle mücadele eden kesimlere yüklenemez” denildi.
Halkların İklim Zirvesi 14-18 Kasım’da Antalya’da düzenlenecek
Açıklamada, “İklim krizine neden olan sömürü, eşitsizlik ve sınırsız büyüme anlayışı değiştirilmeden gerçek bir iklim adaleti sağlanamaz” denilerek, enerji dönüşümünün “yeni kâr alanları, madencilik feda bölgeleri ve borç ilişkileri” yaratmaması gerektiği vurgulandı.
HİZ, 14-18 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenleyeceği Halkların İklim Zirvesi’ne ilişkin de bilgi verdi. Açıklamada, “14 Kasım’daki yürüyüşün ardından Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde düzenlenecek panel, forum, atölye ve tartışmalarda iklim adaletini, enerji demokrasisini, emek haklarını ve ekolojik mücadeleyi ortaklaştıracağız” denildi.
Açıklama, “İklim krizinin bedelini halklar ödemeyecek. Geleceğimizi şirketlerin kâr hesaplarına değil, halkların ortak mücadelesine teslim edeceğiz” ifadeleriyle sona erdi.
Yazar
