İzmir Aliağa’da bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 18 işçinin yaşamını yitirdiği patlamanın ardından ülkenin dört bir yanında eylemler gerçekleştirildi.
Eylemlerde fabrikanın geçmişindeki iş cinayetleri gündeme taşınırken, “Artık çalışırken ölmek istemiyoruz” sesi yükseldi.
İstanbul ve Gökçeada’da eylemlere Enternasyonal Dayanışma aktivistleri de katıldı.
Gökçeada
Gökçeada Emek ve Demokrasi Platformu’nun HABAŞ’taki işçi katliamına ilişkin için yaptığı basın açıklamasında, “Bizler acı ve öfke içindeyiz ama kader demiyoruz. İş cinayetlerine, ihmallere ve cezasızlığa karşı sesimizi yükseltiyoruz” ifadelerine yer verildi.
Açıklamada, “Habaş’ta göz göre göre yaşanan bu katliam kaza değil, cinayettir” denildi. Habaş’ta yaşananların ilk iş cinayeti olmadığı belirtilerek, DEM Parti Meclis raporuna göre fabrikada yıllardır ölümlü ve ağır yaralanmalara yol açan iş cinayetleri yaşandığı kaydedildi.
Habaş’ta son 10 yılda hayatını kaybeden işçi sayısının son olayla birlikte 28’e, yaralanan işçi sayısının ise 38’e yükseldiği ifade edildi. Açıklamada, 21 Ekim’de taşeron işçi Hakan Doğan’ın 8 metre yükseklikten düşerek, 5 Kasım’da 20 yaşındaki Eyüp Eğin’in iş makinesinin lastiğinin patlaması sonucu, Raif Çatan’ın denize düşerek ve Kadir Özdemir’in 10 metre yükseklikten aşağıya düşerek hayatını kaybettiği hatırlatıldı.
Kadir Özdemir’in açtığı tazminat davası sonucunda mahkemenin Habaş’ı yüzde 70 kusurlu bulduğu belirtildi. Raif Çatan’ın denize düşme riski olduğu halde tedbir alınmadığı için hayatını kaybettiği, sorumluların iki yıl altı ay ceza almasına rağmen iş yerinde çalıştırılmaya devam edildiği kaydedildi.
Açıklamada, Habaş’ta işçi sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerinin olmadığına ilişkin pek çok bilgi bulunduğu belirtildi. Fabrikada yaşanan patlamanın ve geçmişte yaşanan iş cinayetlerinin iş yerindeki taşeron çalışma düzeni ile işletmenin üretim ve bakım politikaları sonucunda gerçekleştiği ifade edildi.
İşçilerin çalışma koşullarını iyileştirmeyen ve iş güvenliği önlemlerini almayan işverenin yaşanan cinayetlerden sorumlu olduğu belirtildi. İşçilerin yaşam hakkının korunmasını güvence altına alacak tedbirlerin alınıp alınmadığına ilişkin denetlemeleri yapmayan ve konuyla ilgili yaptırımları yürürlüğe koymayan başta Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı olmak üzere ilgili tüm kamu kuruluşlarının birinci dereceden sorumlu olduğu savunuldu.
Habaş’ta meydana gelen olayla ilgili tüm sorumluların yargılanması ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı’nın istifa etmesi istenen açıklamada, şu ifadelere yer verildi;
“Habaş’da yaşanan katliam, tıpkı Soma, Davutpaşa, Ostim, Torunlar, Isparta, Düzce, Ermenek, Esenyurt, Erzurum, Samsun, Güllük, Elbistan, Şırnak, Dursunbey, Hendek’deyaşandığı gibi sermayenin kar uğruna alması gerektiği tedbirleri almadığı için yaşandı. 21. yüzyılda, teknolojinin ilerlediği yapay zekâ çağında bu kadar işçinin ölümü Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “fıtrat” sözleriyle açıklanamaz. Açıklanamaz çünkü bu ölümler patronların karlarını insan yaşamının önüne koyması sonucu gerçekleşmektedir.
Daha fazla üretim, düşük maliyet ve daha fazla kâr işçi ölümlerine yol açmaktadır. Yani iş cinayetleri işin niteliğinin değil, kapitalizmin fıtratından kaynaklanmaktadır. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi verileri de bu gerçekliği göstermektedir.
Sadece ekim ayında 193 işçi son 10 ayda da 1930 işçi hayatını kaybetti. Patronlara göre sadece birer çıktı olan bu rakamların her biri bir evlat, bir anne, bir kardeş, bir babadır. Ocaklara düşen yangındır. Aynı zamanda bu rakamlar Sermaye ile emek arasındaki yaşanan iç savaşın en somut göstergesidir.
Yıllardır giderek yükselen iş cinayetlerinin ardında iktidar tarafından yürürlüğe sokulan, başta taşeron çalışma düzeni olmak üzere, düşük ücretli, güvencesiz ve esnek çalışma koşullarından oluşan emek rejiminin payı büyük.
24 yıllık AKP iktidarı boyunca ülkede iş gücü sürekli güvensizleştirilmek ve ucuzlatılmak suretiyle sermaye için ucuz iş gücü cenneti haline getirildi.
Krizin faturasını işçilerden çıkaran patronlar, işçi sınıfına sefalet ücretlerini dayatırken, iş yerinde alınması gerekli tedbirleri almamakta, çalışma yaşamını mezarlığa çeviren patronlar hakkında da hiçbir yasal yaptırım uygulanmamakta, verilen cezalar çoğunlukla para cezasına çevrilerek, iş cinayetleri normalleştirilmektedir.
Daha birkaç gün önce Dilovası’nda Ravive Kozmetik fabrikasında meydana gelen yangında çocuklarında olduğu 7 işçinin ölümüyle ilgili davada sanıklardan iki kişi serbest bırakıldı.”
Dilovası Katliamında görülen cezasızlık sistemi, Soma’da ve pek çok iş cinayetinde görülmekte. Yasalar ve yargı tek taraflı olarak işçilerin aleyhine işletilmektedir.
İş cinayetleri de tıpkı kadın cinayetlerinde olduğu gibi politiktir. Bizler biliyoruz ki iş cinayetlerini önlemenin yolu da işçi sınıfının örgütlü mücadelesinden geçmektedir. HABAŞ’da yaşanan bu katliam, iktidarın tam desteğini alan sermayenin işçi sınıfına karşı topyekûn saldırısının bir sonucudur.
HABAŞ’da ve daha önce pek çok iş yerinde yaşanan iş cinayetlerinin sorumlularından hesap sormak için tüm sendikalar yan yana gelmeli, birleşik ve kitlesel bir şekilde tüm sorumlular yargılanıncaya kadar mücadele etmelidir.
O nedenle, tüm sendikalara sermayenin başta iş cinayetleri olmak üzere tüm saldırılarına karşı yanana gelmeleri ve birlikte mücadele etmeleri çağrısında bulunuyoruz.”
İstanbul
İstanbul Emek, Barış ve Demokrasi Güçleri, İstanbul Şişli’de bulunan Cevahir AVM önünde bir araya gelerek iş cinayetlerine tepki gösterdi. Açıklamada, HABAŞ’ta yaşanan patlamanın ardından fabrikanın geçmişindeki işçi ölümlerine dikkat çekilerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na denetimlerin ve alınan önlemlerin akıbeti soruldu.
Açıklamada, iş cinayetlerinin ardından soruşturma başlatılmasının ve gözaltı işlemlerinin tek başına yeterli olmadığı belirtilerek işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin bağımsız biçimde denetlenmesi gerektiği vurgulandı.
Soma, Ermenek, İliç ve Dilovası’ndaki iş cinayetlerine de dikkat çekilen açıklamada, “İşçiler ölürken patronların servetlerine servet kattığı, üretimin bütün yükünü işçilerin sırtına yıkan, işçilerin yaşam hakkını maliyet hesabına indirgeyen bu düzen değişmeden iş cinayetleri son bulmayacak” denildi.
Çeşitli siyasi çevreler, HABAŞ’ın Zeytinburnu’ndaki binası önünde eylem yaptı. Eylemde “Ölüm düzenini yıkacağız”, “Patronlar yakıyor, devlet koruyor” ve “İşçiler ölürken patronlara huzur yok” sloganları atılırken, “HABAŞ’ın kasası işçi kanıyla dolu, hesap vereceksiniz” yazılı pankart taşındı.
Eylemde söz alan kurum temsilcileri, iş cinayetlerinin münferit olmadığını, patronların kâr hırsı ve denetimsizlik nedeniyle işçilerin yaşamını yitirdiğini söyledi.
İş cinayetlerinin arkasında aşırı üretim, patronların kâr hırsı ve denetimsizliğin bulunduğu belirtilen açıklamada, taşeronlaştırma ve güvencesiz çalışma düzenine de tepki gösterildi.
İstanbul Üniversitesinde öğrenciler HABAŞ’ta yaşanan facia sonrası yürüyüş düzenledi. Okunan basın açıklamasında “Daha önce yaşanan işçi ölümleri soruşturulsun, ihmali bulunanlar hesap versin!” çağrısı yapıldı.
Ankara
Ankara Emek ve Demokrasi Güçleri, HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 18 işçinin yaşamını yitirdiği patlamanın ardından HABAŞ Ankara Bölge Müdürlüğü önünde basın açıklaması yaptı. Açıklamada, iş cinayetlerinin arkasında patronların kâr hırsı ve cezasızlık politikalarının bulunduğu belirtilerek, “Bu sömürü düzeninden sorulacak hesabımız var” denildi.
İzmir
Aliağa Emek ve Demokrasi Platformu, HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 18 işçinin hayatını kaybettiği patlamayı protesto etti. Zeytinli Park’ta toplanarak Aliağa Demokrasi Meydanı’na yürüyen platform üyeleri, sorumluların yargılanmasını ve fabrikada üretimin durdurulmasını istedi.
Balıkesir
Edremit Emek ve Demokrasi Platformu da HABAŞ’ta yaşanan patlamayı protesto etmek amacıyla Cumhuriyet Meydanı’nda basın açıklaması yaptı. Açıklamada, HABAŞ’ta yaşananların iş kazası değil, işçinin canını değil patronun kârını esas alan çalışma düzeninin sonucu olduğu belirtildi. SGK verilerine göre Türkiye’de son 10 yılda 5 milyon 164 binin üzerinde iş kazası yaşandığı ve 15 bin 650 işçinin hayatını kaybettiği hatırlatıldı. HABAŞ’ta da son üç hafta içinde üç ayrı ölümlü olay yaşandığına dikkat çekildi. Taşeron sisteminin güvencesizliği, denetimsizliği ve ağır çalışma koşullarını derinleştirdiği ifade edilen açıklamada, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin patronların insafına bırakılamayacağı vurgulandı.
Muğla
Didim’de HABAŞ katliamında yaşamını yitiren 18 işçi için protesto düzenlendi. Eğitim Sen ve Didim Demokrasi Platformu bileşenleri, iş cinayetlerinin sorumlularının yargılanmasını ve ihmallerin açığa çıkarılmasını istedi.
HABAŞ’taki iş cinayetleri için, Muğla Emek ve Demokrasi Güçleri eylem ve basın açıklaması yaptı. Açıklamada “19 işçinin ölümü kader değil, sorumlular hesap vermeli, iş cinayetleri durdurulmalı” çağrısı yapıldı. Muğla Emek ve Demokrasi Güçleri olarak talepler sıralandı;
- HABAŞ yönetimi başta olmak üzere bütün sorumlular bilinçli taksirle yargılanmalı; yargılama, işçi aileleri ve sendikalar izleyebilecek biçimde şeffaf yürütülmelidir.
- Teknik incelemeye işçi sendikaları ve TMMOB’a bağlı meslek odaları katılmalı; yayın yasağı, kamuoyunun gerçeği öğrenme hakkının önüne geçmemelidir.
- HABAŞ katliamı, TBMM’de AKP ve MHP oylarıyla reddedilen araştırma önergeleri yeniden ele alınarak Meclis araştırmasıyla bütün boyutlarıyla incelenmelidir.
- Bağımsız teknik inceleme tamamlanıp can güvenliği sağlanana kadar fabrikada üretim durdurulmalı, bu süre boyunca işçilerin ücretleri eksiksiz ödenmelidir.
- Sorumluluk zinciri yönetimden başlayarak araştırılmalı; işçiler ve temsilcileri günah keçisi yapılmamalıdır.
- Ağır ve tehlikeli işlerde taşeron çalıştırma yasaklanmalı; bakım ve onarım işleri kadrolu, eğitimli ve yeterli sayıda personelle yapılmalıdır.
- İşyerlerinde işçilerin seçtiği temsilcilerin söz ve karar hakkına sahip olduğu iş sağlığı ve güvenliği kurulları kurulmalı; tehlike karşısında çalışmaktan kaçınma hakkı fiilen kullanılabilmelidir.
- Kamu denetimi habersiz, düzenli ve bağımsız yapılmalı; denetim raporları kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
- Sendikal örgütlenmenin önündeki engeller kaldırılmalıdır.
- Muğla’daki termik santrallerde, maden ve mermer ocaklarında ve büyük inşaatlarda acil ve kapsamlı iş güvenliği denetimi yapılmalıdır.
- Hayatını kaybeden işçilerin ailelerine ve yaralı işçilere tüm hakları eksiksiz ödenmelidir.
Yazar
