Antalya’da COP31’e alternatif olarak düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, ikinci gün fosil yakıtlardan çıkış ve enerji demokrasisi başlıklarına odaklandı. İklim krizinin emekçiler, kadınlar ve farklı toplumsal kesimler üzerindeki etkileri tartışıldı. Gün boyunca 47 etkinlik gerçekleştirildi.
Zirvenin ilk günü olan 15 Kasım’da doğanın hakları, ekolojik yıkım, iklim finansmanı, halk meclisleri ve küresel eşitsizlikler öne çıktı. Türkiye’deki ekolojik mücadelelerden küresel iklim politikalarına uzanan oturumlarda, doğanın ve yaşam alanlarının korunması ile iklim krizine karşı adalet talepleri gündeme gelmişti.
16 Kasım Pazartesi günü ise tartışmaların odağında, iklim krizinin insanlar ve toplum üzerindeki sonuçları ortaya kondu. Günün ortak teması fosil yakıtlardan çıkış ve enerji demokrasisi oldu. İklim krizinin çalışma yaşamına etkileri, emekçilerin hakları, kadınların ekoloji mücadelesi ve adil geçişin nasıl sağlanacağı farklı oturumlarda ele alındı.
Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde yapılan program kapsamında gün boyu panel, forum, söyleşi, atölye ve film gösterimlerinden oluşan toplam 47 etkinlik düzenlendi.
İklim krizinin emekçiler üzerindeki etkileri tartışılacak
Günün öne çıkan başlıklarından biri emek mücadelesiydi. HİZ Emek Kozası, Antikapitalist Çalışanlar, Polen Ekoloji ve Enerji Demokrasisi için Sendikalar’ın katılımıyla düzenlenen emek oturumlarında, iklim krizinin yoksullar ve işçiler üzerindeki etkileri, emek ve ekoloji hareketlerinin iklim adaleti için nasıl ortak mücadele geliştirebileceği ele alındı. İşçi hakları, adil geçiş, yeşil kapitalizme alternatifler ve ekolojik yıkıma karşı kolektif mücadele yöntemleri de tartışılan başlıklar arasında.
Yapay zekâ çağında toplumsal dönüşüm, ekolojik yıkım, istihdam güvencesi ve gözetim toplumu da bir diğer oturum başlığı olarak öne çıktı. Türkiye’de giderek artan ormansızlaşmanın boyutları, sıfır atık ve fosil yakıtlardan çıkış arasındaki ilişki ile iklim kaynaklı kayıp ve zararların bedelini kimin ödediği de programın gündemindeydi.
Kadınların mücadelesi ve savaşın ekolojik bedeli
Programın dünkü bölümünde kadınların iklim mücadelesindeki rolü geniş olarak tartışıldı. Kadın örgütleri ve ekoloji hareketlerinin katılımıyla gerçekleştirilen oturumlarda, iklim adaleti için toplumsal cinsiyet eşitliğine dayalı, kamucu ve ekolojik dönüşüm konuşuldu.
Savaş politikalarının enerji kaynaklarıyla ilişkisi ve askerî tedarik zincirlerinin ekolojik sonuçları da gündeme geldi. Filistin’e yönelik savaş ve enerji politikaları arasındaki ilişki, fosil yakıtlar ve askerî endüstrinin yarattığı ekolojik yıkım üzerinden değerlendirildi.
Öğleden sonraki oturumlarda Güney Asya’da iklim kaynaklı afetlerden etkilenen köylülerin gıda egemenliği mücadelesi, iklim krizi ve yeni savaş rejimi, kadınların yaşamı savunma mücadelesi ile toprak adaleti ve insan hakları arasındaki ilişki ele alındı. Nükleer tehlike, savaş, nükleer hukuk ve atıklar da programın önemli başlıkları arasında yer aldı.
Fosil yakıtlardan çıkış ve adil geçiş gündemde
Günün ilerleyen saatlerinde fosil yakıtlardan çıkış ve adil geçiş tartışmaları öne çıktı. Oxfam International’ın düzenlediği oturumda fosil yakıtsız bir geleceğin nasıl inşa edilebileceği ele alındı. Enerji demokrasisi başlıklı atölye çalışmasında enerjinin geleceğine kimlerin karar vereceği, enerji politikalarında halkın söz ve karar hakkı değerlendirildi. Yine aynı konuyla ilgili bir oturum yapıldı. Burada da Soma, Zonguldak, Muğla ve Tufanbeyli deneyimleri üzerinden Türkiye’de kömürden çıkışın toplumsal ve ekonomik etkileri ele alındı.
Halkların İklim Kanunu oturumu: Fosil yakıtlardan çıkış
Kadın çevre ve insan hakları savunucularının katılımıyla gerçekleştirilen başka bir oturumda, yerel karbonsuzlaşma girişimleri ve halk odaklı adil geçiş tartışıldı. Dirençli kentler, gençlerin iklim politikalarının oluşturulmasına katılımı ve iklim krizinde erişilebilirlik de günün diğer başlıkları arasında bulunuyor. Akşam saatlerinde İklim Adaleti Koalisyonu’nun düzenlediği Halkın İklim Kanunu oturumu gerçekleştirildi. Program, fosil yakıtlardan çıkış temalı etkinlikler, film gösterimleri ve söyleşilerle devam etti.
“COP31’de müzakerelerin ilk haftası boşa gitti”
Uluslararası İklim Eylem Ağı (CAN International) Politik Stratejiler Sorumlusu Jacobo Ocharan, resmi COP31 müzakerelerinin 9 Kasım’da başlayan ilk haftasının boşa geçtiğini belirterek Türkiye’nin COP’un başarısı için önemini vurguladığı çatı kararın (cover decision), tam tersine, dikkat dağıtan bir etken olduğunu söylüyor.
Jacobo Ocharan, “COP’un ilk haftasının boşa geçtiğini düşünüyoruz çünkü müzakere taslak metinlerinde şu ana kadar birçok engel görüyoruz. İklim krizinin korkunç etkilerini her yerde gördüğümüz bir noktada, ‘İki haftalık süremiz var, bakalım ikinci hafta daha iyisini yapabilecek miyiz?’ demek doğru bir yaklaşım değil” diyor.
Ocharan’a göre Adil Geçiş Mekanizması ya da sivil toplumda kullanılan adıyla BAM (Belém-Antalya Mekanizması) ile iklim finansmanı taahhüdü konularında ilerleme sağlanamazsa COP’un başarılı olmasından söz etmek oldukça zor.
“Bu ikisi geçen yıl alınan kararlardı ve belirli müzakere ekipleri tarafından uzun süredir görüşülüyordu” diyen Ocharan, sözlerine şöyle devam ediyor:
“Umarız ki insanlar, topluluklar ve işçiler için adil bir geçiş sağlayacak, bugünkü fosil yakıt ekonomilerinden uzaklaşmamıza imkân verecek iyi çözümler ve kararlar ortaya koyarlar. Bu hedefler konusunda bir temel, bir taahhüt elde etmeyi umuyoruz. Kaldı ki bu taahhüt (yılda 120 milyar dolar), uyum finansmanı için ihtiyaç duyulan miktarın ancak yüzde 30’u kadar olup, açık ara yetersizdir.”
