Endonezya diktatörü Suharto’nun hem damadı ve hem suç ortaklarından olan mevcut Devlet Başkanı Prabowo Subianto ve yönetimi şiddetli protestoların hedefinde.
280 milyon nüfuslu Asya Pasifik ülkesi Endonezya’da hükümet halka kemer sıkma önlemleri dayatırken bakan ve milletvekillerinin zenginlik içinde yaşaması öfke patlamasına yol açtı. Lise ve üniversite öğrencileriyle işçiler bir haftadır sokakta. Bir gencin polis aracıyla ezilerek öldürülmesi tepkiyi şiddetlendirdi. Ulusal ve yerel meclis binaları, polis karakolları hatta bakan ve milletvekillerinin evleri basıldı.
Neden ve nasıl başladı?
Eylemler, aylarca süren ekonomik ve siyasi politikalarının yarattığı hoşnutsuzluğun doruk noktası olarak nitelendiriliyor. Protestoları tetikleyen önemli bir etken Prabowo Subianto hükümetinin kemer sıkma politikaları; eğitim, sağlık ve kamu hizmetlerinde yüzde 20’ye varan kesintileriydi. Şubat ayında yine öğrencilerin öncülüğünde kesintilere karşı kitlesel protestolar yapılmıştı. Hükümetin “Altın Endonezya” sloganına karşı “Karanlık/Dark Endonezya” sloganıyla gerçekleşen bu eylemler, ay sonunda sona erdi.
Hükümetin mart ayında “hayvancılık ve gıda güvenliği” gerekçesiyle kırsal bölgeleri 100 tabur asker göndermesi tepki gören uygulamalar arasındaydı. Temmuz ayında ise ordunun halka dağıtılmak üzere ilaç üretimine başlayacağı açıklandı.
Son kıvılcımı çakan ve birikmiş öfkeyi tutuşturan ise 580 milletvekiline maaşlarına ek olarak aylık 50 milyon rupi (3 bin dolar) konut yardımı verilmesi kararı oldu. Sadece bu yardım, başkent Cakarta’daki asgari ücretin neredeyse 10 katı ve ülkenin yoksul bölgelerindeki aylık asgari ücretin ise yaklaşık 20 katı.
Meclis Başkan Yardımcısı Adies Kadir, “hizmetçileri ve özel şoförleri barındırmak için daha büyük evlere ihtiyaçları olduğunu” söyleyerek kararı savundu.
İlk olarak sosyal medyada başlayan tepki spontane olarak sokağa yansıdı, pazartesi günü binlerce kişi başkentteki meclis önünde toplandı. Kitle sadece konut yardımının iptal edilmesini değil meclisin de feshedilmesini isteyen sloganlarla parlamentoya girmeye çalışırken, çevik kuvvet polisi taş yağmuruna tutuldu. Polis şiddetle yanıt verdi. Ülke çapında protestolar başladı.
Perşembe günü Cakarta’da düzenlenen bir gösteride polis aracının, motosiklet-taksi şoförü olan 21 yaşındaki Affan Kurniawan’ı ezerek öldürmesi ve bir diğer genci yaralaması öfkeyi daha da artırdı. Cuma günü şiddetli protestolar meydana geldi.
Protestolar sırasında neler yaşandı?
Endonezya’nın en büyük ikinci şehri Surabaya’da protestocular valilik binasına baskın düzenledi. Ayrıca Solo, Yogyakarta, Medan, Makassar, Manado, Bandung ve en doğudaki Papua bölgesindeki Manokwari gibi birçok kentte de eylemler yapıldı.
Endonezya afet yönetim ajansı cumartesi günü, Cakarta’nın yaklaşık 1600 km doğusundaki Makassar’da bir bölgesel meclis binasının yakılması sonucu üç kişinin öldüğünü açıkladı. Batı Nusa Tenggara, Pekalongan ve Cirebon’daki yerel meclis binaları da ateşe verdi.
Protestolar nedeniyle okullar erken kapandı, bankaların ve işletmeler çalışanlarından evden çalışmalarını istedi. Yayımlanan görüntülerde ordunun bazı bölgelerde konuşlandığı görüldü.
Cumartesi günü ve gecesi de eylemler sürdü. Maliye Bakanı Sri Mulyani, milletvekilleri Ahmad Sahroni, Eko Patrio ve Uya Kuyabazı’nın evlerinin bazı gruplar tarafından hedef alındığı, hatta içeri girilerek dağıtıldığı ve yağmalandığı açıklandı.
Hafta boyunca en az 600 kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
Ülkenin en büyük öğrenci örgütü olan Tüm Endonezyalı Öğrenciler Yürütme Kurulu Başkanı Muzammil İhsan, Reuters’a yaptığı açıklamada tavizlerin “yeterli olmadığını” ve yeni gösterilerin düşünüldüğünü söyledi. İhsan, “Hükümet köklü sorunları çözmelidir. Sokaklardaki öfke sebepsiz değil” dedi.
Basına yansıyan veriler, Endonezya’da bir milyon üniversite mezunu ve 1.6 milyon meslek okulu mezununun işsiz olduğunu gösteriyor. Birçok üniversite mezununun temizlik işçisi olarak başvuru yaptığı belirtiliyor.
Yazar
