Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat deprem davalarında ilk kez İçişleri Bakanlığına bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Kahramanmaraş İl Müdürlüğü (AFAD) sorumlu gösterildi.
Türkiye’de 6 Şubat’ta Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde saat 04.17’de 7,7 büyüklüğünde, Elbistan ilçesinde saat 13.24’te 7,6 büyüklüğünde iki deprem meydana geldi.
Kahramanmaraş’ın yanı sıra Hatay, Osmaniye, Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis, Adana, Malatya ve Elazığ’ı vuran depremde resmi rakamlara göre 53 bin 537 kişi öldü, 107 bin 213 kişi yaralandı.
Türkiye’nin uluslararası yardımı da içeren 4’üncü seviye alarm verdiği deprem sonrası 93 ülkeden arama kurtarma ekipleri bölgede çalışmalara katıldı.
120 bin kilometre karelik alanda 14 milyon vatandaşın doğrudan etkilendiği depremler 11 il, 124 ilçe, 6 bin 929 köy ve mahallede ağır yıkımlara neden oldu.
Depremlerle ilgili ihmali olanların yargılamaları sürerken bir ilk görüldü. 112 kişinin öldüğü Arıkan Sitesi’ne ilişkin bilirkişi raporu dava dosyasına eklendi.
Bilirkişi raporunda, AFAD ve ilgili diğer kamu kurumlarının yerel yöneticilerinin ölümlerden “sorumlu” oldukları vurgulandı
Raporda, AFAD’ın 2020 yılında yayınladığı İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) raporunda bölgenin açıkça “riskli” olarak belirtildiği, buna rağmen AFAD İl Müdürlüğü, belediye ve ilgili kamu kurumlarının hiçbir uyarı, tebligat, denetim veya inceleme yapmadığı, bu nedenle görevlerini ihmal ettikleri tespitine yer veriliyor.
AFAD’ın Kahramanmaraş’ta afet risklerini ele aldığı ve 6 Şubat 2023’teki şiddetli sarsıntılardan çok önce, 2020 yılında yayımlanan raporunda, kentte 7,5 büyüklüğünde bir deprem senaryosunda yaşanabilecekler ele alınıyordu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının internet sitesinden ulaşılabilen raporun 43’üncü sayfasında, bölge için, “Olası büyük bir deprem durumunda, bahse konu alanın neredeyse tamamının etkileneceği ve sıvılaşma etkilerinin belirgin şekilde görüleceği öngörülmüş” deniyor. Ayrıca, “Zemin koşullarının sıvılaşmaya müsait olduğu” ve “Yeraltı su seviyesinin cok yüksek olduğu” uyarısında bulunuluyor.
Kahramanmaraş’ın birçok bölgesi için raporda, “Bölgenin aktif fay zonuna yakın olduğu” ve “Zemin koşullarının sıvılaşmaya müsait olduğu” uyarısı tekrarlanıyor
“Olası büyük bir deprem gerçekleşmesi durumunda şehrin büyük bir kısmının etkileneceği öngörülmektedir” denilen raporda, “Bölgenin çok uzun sayılabilecek bir durgunluk dönemi geçirmekte oluşu nedeniyle halk, olası bir deprem tehlikesinden habersizdir. Bu durum tehlikenin boyutunu bir kat daha artırmaktadır” ifadeleri yer alıyor.
Ancak İRAP raporunda yer alan uyarı ve tespitlere rağmen gerekli önlemler hayata geçirilmedi.
Raporun hazırlandığı dönemde AFAD Başkanı Mehmet Güllüoğlu, Kahramanmaraş İl Müdürü Aslan Mehmet Coşkun, Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Kahramanmaraş Çevre ve Şehircilik İl Müdürü Osman Arısal, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Hayrettin Güngör ve Kahramanmaraş Valisi Ömer Faruk Coşkun görevdeydi.
Mimar, şehir plancısı, jeoloji ve inşaat mühendislerinden oluşan beş kişilik bilirkişi heyetinin hazırladığı raporun son bölümünde şöyle denildi:
“AFAD İl Müdürlüğü tarafından dava konusu yapının bulunduğu alanla ilgili tespitler yapılmış olmasına rağmen dosyada herhangi bir bildirim, tebliğ veya yapının deprem dayanımının incelenmesi için gerekli yazışmaların yapılmadığı, AFAD İl Müdürlüğü başta olmak üzere raporun dağıtımı yapılan kamu kurum ve kuruluşlarının il müdürlükleri veya yerel yönetim yöneticilerinin görev ve sorumlulukları kapsamında ayrı ayrı sorumlu oldukları anlaşılmıştır.”
Yazar
