Yemeksepeti’nin 12 Ocak’ta açıkladığı yüzde 32’lik zam sonrası “Artış giderlerimizi karşılamıyor, hakedişlerimize aynı oranda yansımıyor” diyen esnaf kuryeler Türkiye’nin birçok kentinde kontak kapattı.
Kuryeler WhatsApp gruplarında örgütlenerek önce yerelde, ardından 18-19-20 Ocak’ta ülke geneline yayılan iş bırakma kararı aldı.
Eylem çağrıları üç günde yaklaşık 40 ilde farklı düzeylerde karşılık buldu. Farklı yoğunluklarda iş bırakmalar yaşandı. Kuryeler, bazı kentlerde birkaç saat, bazı kentlerde yarım, bazı yerlerde de tam gün iş bıraktı. Depo ve çıkışlar kapandı; siparişlerin akışı durdu, mağazaların işleyişi aksadı.
Bazı yerlerde ise kuryeler iş bırakmadan buluşmalar yaparak tepkilerini dile getirdi. Yine WhatsApp grupları üzerinden örgütlenenler ise kentlerde kortejler oluşturarak seslerini duyurmaya çalıştı.
Kuryelerin eylemlerinde ücret zammının haricinde şu talepler öne çıktı:
- Paket başı ücretlerin şeffaf ve sabit hale getirilmesi.
- Bonus sistemlerinin ulaşılabilir ve adil olması.
- Mesafe ücretlerinin gerçek maliyetlere göre yeniden düzenlenmesi.
- Olumsuz hava koşullarında ücretli izin ve iş güvenliği önlemleri.
- Kurye temsilcilerinin sürece doğrudan dahil edilmesi.
Motorlu Kurye İşçileri Derneği’nin paylaştığı karşılaştırmaya göre haftada 200 paket teslim eden bir kurye için toplam gelir artışı yüzde 24,6 düzeyinde kalıyor; bonus sistemi ise alt dilimlerin kaldırılması nedeniyle kuryeleri daha yüksek paket sayısına zorluyor.
Ayrıca bu artış oranı, kuryeler yasal çalışma saatlerinin çok üzerinde çalışarak paket sayısına ulaşılırsa geçerli. Kuryeler, kâğıt üzerinde görünen artışların “bonus primlerine” bağlı biçimde gelire yüzde 10–14 bandında etki ettiğini belirtiyor.
200 teslimat hesabını tutturabilmek için kuryeler haftada 6 gün çalışma mantığıyla günde en az 33-34 sipariş teslimi yapmak zorunda.
Eylemler İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük kentlerin yanı sıra Eskişehir, Konya, Tekirdağ, Kocaeli, Antep, Mersin, Adana, Antalya, Diyarbakır, Afyon, Bursa ve Kırklareli gibi şehirlere yayıldı.
Kuryeler yaptıkları eylemlerdeki açıklamalarında artan yaşam maliyetleri, yakıt giderleri, bakım onarım masrafları ve çalışma koşullarının ağırlaştırılması karşısında teklif edilen yüzde 32 ücret zammının yeterli olmadığını, bu zammın aslında gelir kaybı anlamına geldiğini söyledi.
Zammın gerçekte ücret artışı olmadığını, gündelik olarak verilen bonus uygulamasının haftalığa dönüştürüldüğünü ve bunun zam olarak gösterildiğini ifade etti.
Yazar
