Türkiye, Haziran 2024’te İsrail’e yönelik ticaret yasağı uygulama kararı almıştı. Ancak Reuters’ın derlediği verilere göre Ceyhan limanından kalkan tankerler Azerbaycan petrolünü İsrail’e taşımaya devam ediyor. Öyle ki sevkiyat miktarı son üç yılın zirvesine ulaşmış durumda
Reuters‘ın iddiasına göre, 2025’te Ceyhan limanından İsrail’e giden Azerbaycan petrolünün miktarı son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Reuters haberi, gemi takip sistemlerinden elde edilen verilere dayandırdı.
Türkiye’nin yayınladığı resmi veriler, Türkiye-İsrail hattındaki ticaretin Haziran 2024’ten bu yana sıfır seviyesinde olduğunu gösteriyor. Ankara, İsrail’in Gazze’de yürüttüğü operasyonlar nedeniyle bahsedilen tarihten itibaren İsrail’e ticaret yasağı uygulama kararı almıştı.
Azerbaycan’ın, Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı yoluyla gönderdiği petrolü sattığı ülkeler üzerinde Türkiye’nin bir kontrolü bulunmuyor. Ancak Kasım 2024’te yapılan açıklamada, Ceyhan’ı kullanan ihracatçıların Ankara’nın kararına saygı duyduğu ve buradan İsrail’e petrol gönderilmediği öne sürülmüştü.
Küresel enerji ve emtia piyasaları için gerçek zamanlı veri, analiz ve istihbarat sağlayan analitik şirketi Kpler’in verilerine göre, Ceyhan’dan İsrail’e gönderilen Azerbaycan petrolü miktarı 2025’te yüzde 31 artış göstererek günde 94 bin varil seviyesine ulaştı.
Azerbaycan’ın Rusya’nın önünde İsrail’in en büyük petrol tedarikçisi konumuna getiren bu rakam 2022’den bu yana yapılan en yüksek sevkiyat olarak kayıtlara geçti.
Rakamlar ayrıca, İsrail’in Gazze’deki eylemleri nedeniyle siyasi kriz yaşadığı ülkelerdeki şirketlerle ticari bağlarını koruduğunu ortaya koyuyor. İsrail’i Uluslararası Adalet Divanı’nda soykırımla suçlayan Güney Afrika, 2025’te İsrail’in en büyük kömür tedarikçisi oldu.
Reuters’ın ulaştığı İsrail Enerji ve Altyapı Bakanlığı, petrol ithalatının kaynakları hakkında yorum yapmayacağını açıkladı.
Sinyal vericilerini kapatan gemiler
Reuters’ın konuşan Kpler ve Vortexa analistlerine göre Ceyhan’dan İsrail’e petrol taşıyan gemiler genellikle takip sistemlerini kapatıyor ve denizcilik otoritelerine başka varış noktaları bildiriyor. Bu da sevkiyatların resmî kayıtlara girmemesine yol açıyor.
“Gemi genellikle Mısır/Kıbrıs açıklarını varış noktası olarak bildirir ve yükünü İsrail’de boşaltır” diyen Vortexa, Ceyhan’da yüklenen ve 7 Ocak’ta İsrail’de 680 bin varil Azerbaycan hafif ham petrolü boşaltan Aframax tipi Valfoglia tankerini örnek gösterdi.
Bir diğer gemi olan Suezmax tipi Kimolos tankeri ise LSEG verilerine göre 31 Aralık’ta Ceyhan’da Azerbaycan ham petrolü yükledi ve 1–5 Ocak tarihleri arasında otomatik tanımlama sistemi (AIS) izleyicisini kapattı. Kpler verileri ise geminin 4 Ocak’ta İsrail’in Aşkelon Limanı’nda yükünü boşalttığını gösteriyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Reuters’ın konuyla ilgili sorularına yanıt olarak, devlete ait boru hattı işletmecisi BOTAŞ’ın Azerbaycan petrolünün satışında yer almadığını belirten 2024 tarihli bir açıklamaya atıfta bulundu.
Kpler verilerine göre, Azerbaycan ham petrolü geçen yıl İsrail’in petrol ithalatının %46,4’ünü oluşturdu. Bu oran, son on yılın en yüksek seviyesi olurken, yaklaşık %28 ile Rusya’yı açık ara geride bıraktı.
Yazar
