Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2025’e ilişkin istatistiklerini açıkladı. AİHM verilerine göre Türkiye, 2025’te hakkında en fazla dava başvurusu bulunan ülke oldu.
AİHM’e 2025’te toplam 53 bin 464 şikayette bulunuldu. Bunların 18 bin 464’ü Türkiye kaynaklı hak ihlali iddialarından oluşuyor. Türkiye, bu sayıyla diğer Avrupa Konseyi ülkelerinin açık ara önünde yer alıyor.
AİHM kayıtlarına göre Türkiye aleyhine başvuru sayısı 2023’te 23 bin 397, 2024’te ise 21 bin 613 idi. 2025 verileri de başvuru sayısı 18 bin 213.
AİHM’e yapılan başvuruların genelinde de bir düşüş var. 2024’teki başvuru sayısı 60 bin 350’ydi. Geçen yıl, bir önceki yıla göre %11’lik bir azalma söz konusu.
AİHM önünde bekleyen başvurularda Türkiye’yi 7.187 başvuruyla, artık Avrupa Konseyi üyesi olmayan Rusya izliyor. Üçüncü sırada ise 4.044 başvuruyla Ukrayna yer alıyor.
Hakkındaki başvuru sayısı %72 artarak 3.517’ye ulaşan Polonya ise bu üç ülkeyi takip ediyor. İtalya (2.787), Yunanistan (2.562), Romanya (2.489) ve Azerbaycan (2.180) da üst sıralarda yer aldı.
Fransa hakkında 703 başvuru bulunurken, İspanya’ya karşı başvuru sayısı 186. İngiltere (139) ve Almanya (127) başvuru sayılarında daha alt sıralarda yer alıyor.
Kritik dava Büyük Daire’de
Gezi Davası bağlamında 2017’de tutuklanan, AİHM’nin beraat ve tahliye kararlarına rağmen tutukluluk hali süren ve hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası bulunan Osman Kavala’yla ilgili davada yeni bir aşamaya geçildi.
Konu AİHM’in temyiz organı olarak görev yapan ve 17 yargıçtan oluşan Büyük Daire’nin gündeminde. Bu dava, süreci dikkatle izlenen ve sonucu merak edilenler arasında yer alıyor.
Kararlara uymak zorunlu
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46’ıncı maddesi gereği, sözleşmeye taraf olan devletler açısından AİHM kararları bağlayıcı nitelikte.
Türkiye, AİHS’yi 1950’de imzaladı, 1954’te onayladı.
Bireysel başvuru hakkını 1987’de tanıyan Türkiye, AİHM’nin zorunlu yargı yetkisini 1989’dan bu yana tanıyor. AİHM kararlarının uygulanması bireysel ya da genel önlemlerle yapılıyor.
Bireysel önlemler, başvuranın hakkının ihlâline yol açan sebepleri ortadan kaldırmayı, genel önlemler ise başvuruya konu ihlâli herkes için ortadan kaldırmayı ve böylece ihlâlin devamını önlemeyi sağlayacak tedbirlerden oluşuyor.
AİHM kararlarının uygulanmasının takibi Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından yapılıyor.
Yazar
