10 Mart
BM: Bölgesel çatışmalar Afganistan’a geri dönüşlerin artmasına yol açabilir
BM Mülteci Yüksek Komiserliği (UNHCR), Ortadoğu’daki düşmanlıkların tırmanması ve bölgedeki koruma ortamının kötüleşmesinin, Afganların komşu ülkelerden olumsuz koşullar altında geri dönüşlerinin artmasına yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Bu yıl içinde yaklaşık 110.000 Afgan İran’dan geri döndü. İran’daki çatışmanın başlangıcından bu yana her gün yaklaşık 1.700 kişi geri dönüyor. Bölgedeki gelişmelerin önümüzdeki haftalarda daha büyük hareketleri tetikleyebileceğinden endişe duyuluyor.
Afganistan’a geri dönüşler şimdiden son derece yüksek seviyelere ulaştı. Son iki yılda 5 milyondan fazla Afgan komşu ülkelerden geri döndü; bunların yaklaşık 1,9 milyonu sadece 2025 yılında İran’dan geldi.
Birçok Afgan ailesi şu anda yerinden edilme döngüsüyle karşı karşıya: önce Afganistan’dan kaçmak zorunda kalıyorlar, daha sonra İran’daki çatışmalar nedeniyle tekrar yerlerinden ediliyorlar ve şimdi bir kez daha Afganistan’a dönüyorlar. Afganistan’a döndüklerinde ise üç kez yerinden edilmiş olanlar, belirsizlik ve güvencesizlik sarmalına giriyorlar.
Geçtiğimiz yıl UNHCR, Afganistan genelinde ihtiyaç sahibi 2 milyondan fazla Afgan’a koruma hizmetleri, mali yardım ve sınır geçiş noktalarında destek sağladı.
Bugün dikkatler İran sınırına odaklanmış olsa da, Pakistan sınırındaki durum da kritikliğini koruyor. Bu yıl 160.000’den fazla Afganistanlı, Pakistan’dan geri döndü. Son haftalarda, Torkham’daki ana geçiş noktası gerilimler nedeniyle kapalı kalmaya devam ediyor olsa da, sınır yeniden açıldığında hareketlilik keskin bir şekilde artabilir.
12 Mart
BM: İran savaşı yaklaşık 4 milyon kişiyi yerinden etti
ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları nedeniyle 3,2 milyon kişi yerinden oldu. Lübnan’da da evlerini terk edenlerin sayısı 700 bini buldu.
Birleşmiş Milletlere (BM) göre, savaş nedeniyle İran’da yaklaşık 3,2 milyon kişi geçici olarak yerinden edilmiş durumda.
BM Mülteciler Yüksek Komiserliğinin (UNHCR) açıklamasında, 600 bin ila 1 milyon haneye denk gelen bu insanların çoğunun güvenlik arayışı içinde Tahran ve diğer büyük şehirlerden ülkenin kuzeyine ve kırsal bölgelere kaçtığı belirtildi.
UNHCR açıklamasında, “çatışmaların devam etmesiyle bu sayının artacağı” kaydedildi. Ayrıca ülkede bulunan Afgan sığınmacı ailelerin “özellikle savunmasız” olduğunun altı çizilerek, bu kişilerin “artan güvensizlik ve temel hizmetlere erişimin sınırlı olması nedeniyle” bulundukları bölgeleri terk ettikleri yazıldı.
UNHCR Lübnan temsilcisi Karolina Lindholm ise yaklaşık 700 bin Lübnanlının İsrail saldırıları sonucu yerinden olduğunu bildirdi. Lindholm, 667 bin insanın yerinden edilmiş kişiler için hükümet tarafından açılan çevrimiçi platforma kaydolduğunu söyledi.
Temsilci, bu sayının sadece bir günde 100 binden fazla arttığına dikkat çekti.
Açıklamaya göre, yerinden edilmiş kişilerin yaklaşık 120 bini hükümet tarafından belirlenen toplu barınma alanlarında kalırken, diğerleri ya akrabalarının veya arkadaşlarının yanına yerleşti ya da hâlâ bir konaklama yeri arıyor.
13 Mart
AB’ye düzensiz göçte kış koşulları can kaybını artırdı
2026’nın ilk iki ayında Avrupa’ya yasal olmayan yollardan giriş yapanların sayısı azalırken, zorlu kış koşulları nedeniyle yüzlerce kişi göç yolculuğunda yaşamını yitirdi.
Avrupa Birliği (AB) sınırlarından içeri, yılın ilk iki ayında düzensiz giriş yapanların sayısı, 2024’ün aynı dönemine kıyasla bariz şekilde azaldı. Avrupa Sınır ve Sahil Güvenlik Ajansı’nın (Frontex) verilerine göre, Ocak ve Şubat aylarında yaklaşık 12 bin sınır geçişi kaydedildi.
Frontex’in Varşova’daki merkezinden yapılan açıklamada, gerekli belgelere sahip olmadan gerçekleşen girişlerin bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 52 oranında gerilediği bildirildi. Ajans bu düşüşü, başlıca göç rotaları boyunca bu kış yaşanan zorlu hava koşullarına bağladı.
Frontex’in Uluslararası Göç Örgütü verilerine dayanarak aktardığına göre, Ocak ve Şubat aylarında Avrupa’ya ulaşmaya çalışan yaklaşık 660 kişi yaşamını yitirdi.
Göçmenlerin en sık kullandığı rota, Orta Akdeniz güzergâhı olurken ikinci sırada Doğu Akdeniz rotası yer aldı. En güçlü düşüş ise, Afrika kıtasından Kanarya Adaları’na uzanan deniz geçişinde kaydedildi. Ocak ve Şubat aylarında AB’ye giriş yapmaya çalışanların çoğunluğunu Afganistan, Bangladeş ve Cezayir vatandaşları oluşturdu.
Frontex’e göre Ortadoğu’daki mevcut savaş, AB dış sınırlarında henüz belirgin şekilde hissedilmiyor. Ancak ajans, durumun önümüzdeki aylarda bölgede daha fazla göç hareketine yol açma riski taşıdığına da dikkat çekiyor.
13 Mart
AB’nin yeni göç reformu, Avrupa’da ICE tarzı uygulamalara yol açabilir mi?
AB’den göçmen geri dönüşlerini kolaylaştırmak için tasarlanan bir yasa önerisi, Avrupalı yetkililere tartışmalı ABD göçmenlik kurumu ICE tarafından kullanılanlara benzer önlemler alma yetkisi vereceği endişesine yol açtı.
AB’den düzensiz göçmenlerin geri dönüşünü arttırmayı amaçlayan tartışmalı bir teklif bu hafta komite düzeyinde onaylandı.
Ancak sivil toplum kuruluşları (STK’lar) planın bazı bölümlerinin tartışmalı ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) uygulamalarına benzer uygulamaların önünü açabileceği uyarısında bulunuyor.
AB Geri Dönüş Yönetmeliği olarak bilinen teklif, Avrupa Komisyonu’nun “Geri Dönüşler için Ortak Avrupa Sistemi” olarak adlandırdığı ve blok genelinde sınır dışı etme prosedürlerini “daha hızlı ve daha etkili” hale getirmek üzere tasarlanmış bir sistem oluşturacak.
Tartışılmakta olan tedbirler arasında “iade merkezleri” olarak adlandırılan, AB dışında bulunan ve reddedilen sığınmacıların sınır dışı edilmeyi beklerken gönderilebilecekleri sınır dışı merkezleri de yer alıyor.
Taslak mevzuat ayrıca, yetkililerin geri dönüşlerini zorunlu kılmak için gerekli görmesi halinde göçmenlerin iki yıla kadar gözaltında tutulmasına da izin verecek.
Destekçiler, AB genelinde düşük olan sınır dışı edilme oranlarını ele almak için bu reforma ihtiyaç olduğunu savunuyor. Ancak eleştirmenler bazı hükümlerin yaptırım yetkilerini önemli ölçüde genişletebileceğini söylüyor.
Yazar
