İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, X sosyal medya hesabından ülkenin ekonomik durumuna ilişkin mesaj paylaştı. Pezeşkiyan, ABD ve İsrail’i İran’ın “hayati damarlarını keserek” halk üzerinde baskı kurmaya çalışmakla suçladı.
“Ekonomik baskı arttı” diyen Pezeşkiyan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Ancak Allah’ın yardımı, halkın desteği ve hükümetin aldığı önlemlerle düşmanın ekonomik savaşta belirlediği hedeflere ulaşmasına izin vermedik.”
Pezeşkiyan, hükümetin “özel koşulları yönetmek için yeni bir çalışma düzenine geçtiğini” de belirtti. Bu düzenlemenin ayrıntılarını ise açıklamadı. Doların İran serbest piyasasındaki satış kuru 269 bin tümene (2 milyon 690 bin riyale) çıkarak yeni bir zirveye ulaştı.
İran ekonomisindeki baskının arka planı
Deniz ablukası: ABD yönetimi, Nisan 2026’da İran’a yönelik deniz ablukasını devreye soktu. Abluka özellikle İran’ın petrol ihracatını ve deniz yoluyla ticaretini sınırlıyor. Abluka ile süren yaptırımlar İran ekonomisi ve döviz gelirleri üzerindeki baskıyı artırdı.
ABD Hazine Bakanlığı, İran’a yönelik “Destansı Gazap” (Epic Fury) adı verilen askeri saldırılara gönderme yaparak “Ekonomik Gazap” (Economic Fury) adını verdiği program kapsamında İran’ın petrol ticareti, deniz taşımacılığı ve finans ağlarını hedef alan yeni yaptırımlar açıkladı. Nisan ayında yaklaşık 40 gemi ve denizcilik şirketi yaptırım listesine girdi, daha sonraki adımlar İran’ın döviz ve finans ağlarını da kapsadı.
Riyal rekor düzeyde değer kaybetti. İran para birimi eylül sonunda dolar karşısında 2,5 milyon riyalin üzerine çıkarak o tarihe kadarki en düşük seviyesine geriledi. İran’da günlük işlemlerde yaygın olarak kullanılan tümen, 10 riyale karşılık geliyor; 269 bin tümen yaklaşık 2,69 milyon riyal ediyor.
Ekonomik baskı yalnızca döviz piyasasında görülmüyor. Deniz ablukası ve yaptırımlar ithalatı zorlaştırıyor, özellikle ilaç hammaddelerine erişim, ilaç fiyatları ve bazı ürünlerin bulunabilirliği üzerinde baskı artıyor.
Yazar
