“Seçim sonuçları Trump ve onun siyaseti için bir hezimettir”

ABD ara seçimlerinin Donald Trump ve onun siyasetine bir “hezimet” olduğunu belirten akademisyen Yıldız Önen, “Seçimlerin Ortadoğu’ya etkisi uzun vadede ortaya çıkacak. Demokratların güç kazanmasıyla birlikte Kürtlere daha ciddi desteklerin sağlanmasının önü açılabilir” dedi. 

ABD seçimlerinin üzerinden bir hafta geçmesine rağmen hala sonuçlar netleşmedi. Senato ve Temsilciler Meclisi seçimlerinin gerçekleştiği ara seçimler, Demokrat Partinin ezici çoğunluğuyla sonuçlandığı için “Mavi Dalga (Blue Wave)” olarak anılmaya başlandı. Kesin olmayan sonuçlara göre ABD ara seçimlerinde Demokrat Parti hem Senato’da hem de Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kazanarak Donald Trump ve Cumhuriyetçi Parti yönetimine karşı önemli bir seçim başarısı elde etti.

Medipol Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler uzmanı Dr. Yıldız Önen, ABD’nin başkanlık seçimlerindeki tabloyu ve bu tablonun önümüzdeki süreçte hem dünya hem de Ortadoğu siyasetine etkisine dair değerlendirmelerde bulundu. 

ABD kongresini oluşturan Temsilciler Meclisi’nin bütün üyeleri ve Senato’nun da üçte birinin belirlendiğini ifade eden Yıldız Önen, aynı zamanda bazı valilikler ve belediye başkanlıkları için de seçimler düzenlendiğini kaydetti. Gerçekleşen ara seçimlerde, seçilmiş başkanların oy oranlarında yüzde 1 ila 3 arasında düşüşün her zaman beklendiğini dile getiren Yıldız Önen, bu seçimlerde oluşan tablonun ise bir “rekor” olduğunu belirtti.

Yıldız Önen, “Bugüne kadar hiçbir başkan ara seçimlerde bu kadar büyük bir oy kaybına uğramamıştı. Zaten yapılan anketlerde de bu tablo ortaya çıkıyordu. Trump’a verilen destek yüzde 30-37’lere kadar düşmüştü. Ancak yapılan anketlerin tamamı bu seçim sonucunu işaret etmiyordu. Herkes Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğun Demokratlara geçmesini bekliyordu. Ancak Senato’da çoğunluğu sağlayabilmeleri için dört Cumhuriyetçi senatörün Demokratlara geçmesi beklenmeyen bir sonuçtu. Sonuçlar açıklandığında Demokratlar hem Temsilciler Meclisi’nde çok büyük bir çoğunluk elde etti hem de Senato’da çoğunluğu sağladı” ifadelerini kullandı. 

Cumhuriyetçilerin kalelerinde Demokratlar kazandı

Özellikle “Cumhuriyetçilerin kalesi” olarak adlandırılan bölgelerde bile Demokratların kazanımlarının olduğuna dikkat çeken Yıldız Önen, Trump açısından seçimlerin büyük bir “hezimet” olduğunu vurgulayarak, “Trump’ın bu kadar büyük bir yenilgi almasının üç temel nedeni var; En önemli başlık ekonomi. Trump, iktidara geldiğinde zaten bir ekonomik kriz vardı. İşsizlik ve enflasyon söz konusuydu. Trump da bunları gidereceğini vaat ederek kampanya yürüttü. ‘Benzin fiyatlarını düşüreceğim’, ‘İşsizliği azaltacağım’, ‘Gümrük tarifeleriyle yurt dışından mal alımını engelleyeceğim’ vaatleriyle iktidara geldi. Ancak geldikten sonra tam tersi oldu. Benzin fiyatları çok yükseldi, enflasyon arttı, işsizlik yükseldi ve ciddi işten çıkarmalar yaşandı. Özellikle federal bürokrasideki binlerce insanı, Ocak ayının ilk haftasında çıkardığı kararnamelerle işten çıkardı. Dolayısıyla ekonomik açıdan vaat ettiklerinin tam tersi bir ABD yaratmış oldu.

İkinci başlık savaş. Trump, hem Obama hem de Biden dönemlerinde sürekli olarak savaş politikalarını eleştiriyordu. Ancak hem Suriye ve Lübnan’daki işgallerde hem de Gazze’deki soykırımda ABD’nin ciddi bir desteği var. Ancak daha önemlisi, geçen Şubat ayında başlattığı İran Savaşı. Buraya harcanan silah ve ekipmanlar nedeniyle ciddi kayıplar yaşandı. Hem de Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla ortaya çıkan küresel ekonomik krizden ABD halkı da çok ciddi şekilde etkilendi.

Üçüncü başlık ise demokratik haklara yönelik çok ciddi saldırılar oldu. Gümrük ve Göçmen Muhafaza Birlikleri (ICE) göçmen avına başladı. Bir yıl içerisinde 30’dan fazla göçmen, geri gönderme merkezlerinde ya da gözaltı süreçlerinde öldürüldü. Bu, ABD açısından yine bir rekor. Yüz binlerce insan geri gönderme merkezlerinde ya da gözaltında tutuluyor. ICE muhafızları resmen polis ya da asker gibi insanları gözaltına alıyor, işkenceyle gözaltı süreçleri yürütüyor” dedi.

Kimler Demokratlara oy verdi?

Seçimlerde belirleyici olan gruplardan birinin Trump’a oy veren Latin Amerikalılar olduğunu belirten Yıldız Önen, Gazze’deki yaşanan katliama karşı çıkan Yahudilerin dahi Demokratlara oy verdiğini kaydetti. Yıldız Önen, “Michigan eyaletinde El-Sayed’e, ilk Müslüman senatöre, bölgede yaşayan Yahudilerin yüzde 60-65’i oy verdi. Bu oldukça önemli bir oran. Dolayısıyla savaş politikalarına ve göçmenlere yönelik politikalara karşı bir tepki oluştu. Üçüncü başlıkta, demokratik hakların ihlali açısından kadınlara ve LGBTİ+’lara yönelik saldırıları da değerlendirmek gerekiyor” diye belirtti. 

Kadınların etkisi

Kadınların özellikle bu süreçte öne çıkması ve Demokratlar içerisinde büyük temsiliyet bulmasına işaret eden Yıldız Önen, “Bu süreç aslında Trump’ın ilk döneminde kürtaj hakkı mücadelesiyle başlamıştı. Trump yemin eder etmez milyonlarca kadın sokağa çıkıp ‘Kürtaj hakkımızı savunacağız’ demişti. İkinci döneminde de sokağa çıkanlar, ‘Krala Hayır’ eylemlerini yapanlar arasında çok sayıda kadın derneği, LGBTİ+ hakları derneği, insan hakları derneği ve göçmen hakları derneği var. Son yapılan eyleme 8 milyon insan katıldı. ABD’de bir günde sokağa çıkan insan sayısı açısından bu da bir rekor. ABD kurulduğundan beri yönetime karşı bu kadar çok insanın sokağa çıktığı görülmemişti” diye konuştu. 

Demokratların Kongre’de çoğunluğu almasının ABD iç siyasetini ciddi şekilde etkileyeceğini söyleyen Yıldız Önen, özellikle Kongre’nin denetleme pozisyonuna işaret etti. Kongre’nin bütçe üzerinde çok ciddi bir gücünün bulunduğunun altını çizen Yıldız Önen, “2027 bütçesi üzerinde Kongre’nin Trump aleyhine bir güç oluşturma ihtimali çok yüksek. Vietnam Savaşı’nı bitiren önemli sebeplerden biri de Kongre’nin savaş bütçesine destek vermemesi, onaylamamasıydı. Bence İran Savaşı’nda da buna benzer bir süreç yaşayacağız. Şimdiye kadar Trump, İran’da yaşananların bir savaş olmadığını iddia ediyordu. Dolayısıyla Trump’ın yeni kararlarına ilişkin içeride sıkı bir denetimin de gelme ihtimali var. Aynı zamanda bürokrat atamalarının da Kongre’den geçmesi gerekiyor. Özellikle federal mahkemelerin üyelerinin belirlenmesinde Kongre’nin rolü bulunuyor. Kadınlar, Temsilciler Meclisi’nde 159 üyeyle yine rekor kırmış durumda. Senato’da ise 23 kadın var. Bu sayı üçte birin altında ama yine de bu 23 kadının Senato’daki kararları etkileyeceğini düşünüyorum” diye kaydetti. 

Seçimlerin Ortadoğu’ya etkisi uzun vadeli olacak

Seçimlerin Ortadoğu’ya etkisinin uzun vadeli olmasının beklendiğini vurgulayan Yıldız Önen, Türkiye açısından ise yüzde 100 olumsuz bir etki olacağını beklediklerini aktardı. Yıldız Önen, “Bugüne kadar Erdoğan, Trump’ın en yakın arkadaşlarından biriydi. Kongre’de çoğunluğu sağlamış olmasına rağmen Trump, hem F-35 süreci hem de ambargolar konusunda Kongre’ye herhangi bir karar aldıramamıştı. Şimdi ise böyle bir karar aldırma şansı neredeyse sıfır.

S-400’leri aldıktan sonra Türkiye’ye uygulanan yaptırımların kaldırılabilmesi için Kongre kararı gerekiyor. Önümüzdeki süreçte böyle bir kararın alınamayacağı neredeyse kesin. Dolayısıyla Türkiye-ABD ilişkilerinde, hükümetin çok fazla desteklenmeyeceği, Biden dönemine benzer bir süreç yaşanma ihtimali var. Ortadoğu açısından ise maalesef çok karmaşık bir dönemden geçiyoruz. İran Savaşı’nın nasıl sonuçlanacağı belli değil. Bu savaşın geleceği netleşmeden çok hızlı bir değişim beklemek doğru değil. Ancak Trump’ın yakın arkadaşlarından Tom Barrack’ın gücünün zayıflayacağını düşünüyorum” ifadelerini kullandı. 

Kürtler için durum belirsizliğini koruyor

Rojava’da son süreçte yaşanan gelişmeler ve seçimlerin Kürtlere etkisine değinen Yıldız Önen, devamla şunları kaydetti: “Barrack, Trump’ın seçim kampanyasına çok büyük miktarda bağış yapmış, gayrimenkul ve emlak sektöründen gelen bir isim. Türkiye Büyükelçisi olarak, aynı zamanda Suriye ve Irak konusunda Trump’ın özel temsilcisi sıfatıyla yürüttüğü politikalar gerçekten antidemokratik uygulamalardı. ‘Ortadoğu’ya demokrasi değil, ılımlı monarşi gerekir’, ‘Bütün ülkelerin tek ordu, tek millet, tek bayrak olması gerekir’ gibi cümleler sarf eden Tom Barrack’ın gücünün zayıflayacağını düşünüyorum. Belki Senato, Tom Barrack’ı da çağırıp sorgulayabilir. Böyle bir gücü de eline geçirmiş durumda. Ya da Witkowski, yine bir emlakçı; Kushner ise Trump’ın damadı ve bir iş insanı. Bu üçlünün Trump’la birlikte Ortadoğu’yu bir ticaret alanına çeviren, ideolojiyi ve güvenliği hiçbir şekilde düşünmeyen politikalarının biraz gerileyeceğini düşünüyorum. 

Kürtler açısından çok önemli bir sorunla karşı karşıyayız. Hem Rojava’da hem de Güney Kürdistan’da ABD çok hızlı bir şekilde desteğini çekmişti. Şu anda askeri gücünü de tamamen çekmiş durumda. Bu üç tüccarın yaklaşımıyla Kürtlere verilen destek kesilmişti. Belki Demokratların güç kazanmasıyla birlikte Kürtlere daha ciddi desteklerin sağlanmasının önü açılabilir. Bu açıdan hem Güney Kürdistan’daki hem de Rojava’daki Kürtlerin ABD Kongresi’yle daha sıkı ilişkiler geliştirmeleri gerektiğini düşünüyorum.”

MA / Ceylan Şahinli

Yazar

You May Also Like

Biz kimiz?

Enternasyonal Dayanışma, işçi sınıfının kolektif ve kitlesel mücadelesiyle dünyanın daha eşit, adil ve özgür bir yere dönüşeceğini savunan…