1990 yılında getirilen “Seferberlik ve Savaş Hâli Tüzüğü” yürürlükten kaldırıldı. Yerine “Seferberlik ve Savaş Hali yönetmeliği” yayımlandı.
Seferberlik ilan etme yetkisi Bakanlar Kurulu’ndan alınarak Cumhurbaşkanı’na verildi. Yeni yönetmeliğe göre artık Cumhurbaşkanı “kalkışma” ve “ayaklanma” durumlarında seferberlik ilanı kararı alabilecek.
AKP sözcüsü Ömer Çelik seferberlik yetkisinin tek bir kişiye devredilmesini “sıradan bir olay” gibi yorumladı.
Seferberlik ilan etme yetkisinin tek kişiye verilmesi, cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin antidemokratik yapısını bir kez daha gözler önüne serdi. 1924 anayasasının kabulü ile birlikte seferberlik ilan yetkisi Bakanlar Kurulu’na verilmişti. 100 yıldır Bakanlar Kurulu’nun yetkisinde olan, bir kurul tarafından alınması öngörülen seferberlik gibi ciddi bir karar, tek bir kişinin iki dudağı arasına bırakılmış oldu.
Yeni yönetmelikte, muhtemel bir ayaklanma ve kalkışma durumunun öngörüldüğü belirtiliyor. Önümüzdeki süreçte giderek bozulan ekonomi, artan yoksulluk ve pahalılık karşısında kitlesel tepkiler yükseldiğinde, bu durum iktidar tarafından ayaklanma olarak değerlendirilebilecek. Böyle bir durumda yeni yönetmelikle Cumhurbaşkanı, var olan az miktardaki demokratik kuralları da kaldırmak için kendisini yetkili hale getirmiş oldu.
Benzer şekilde EMASYA protokolü de “toplumsal olaylar” için çıkarılmıştı
28 Şubat 1997 darbesi sonrası hükümet ile Genelkurmay arasında EMASYA protokolü imzalanmıştı. Protokolde genelkurmay adına Çetin Doğan’ın imzası vardı. Protokole göre “toplumsal olaylara” valinin izniyle asker müdahale edebilecekti. Şemdinli’de Umut Kitabevi’ni bombalayan askerler bu protokol kapsamında görevlendirilmişti. Askeri vesayetin geriletilmesi mücadelesi devam ederken EMASYA protokolü 2010 yılında kaldırıldı. Erdoğan “Böyle protokol olmaz, bu işi bitireceğiz” demişti.
Şimdi EMASYA’nın kaldırılmasından 14 yıl sonra, Çetin Doğanların serbest kaldığı bir siyasal iklimde, yine “toplumsal olaylar” olarak değerlendirilebilecek durumlara karşı otoriter bir adım atılıyor.
Yazar
