Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, 1995’te Bosna-Hersek’in Srebrenitsa kentinde, yaklaşık 8 bin Boşnak Müslüman erkek ve çocuğun katledildiği 11 Temmuz’u, “Soykırımı Düşünme ve Anma Günü” ilan etti.
“Srebrenitsa Soykırımını Anma Günü” kararı, genel kurulda 19’a karşı 84 oyla kabul edildi.
Sırbistan, Rusya, Çin, Suriye ve Macaristan’ın da aralarında bulunduğu ülkeler öneriye ret oyu verdi.
BM Genel Kurulu’nda kabul edilen karar, 11 Temmuz’un “1995’teki Srebrenitsa Soykırımı Uluslararası Düşünme ve Anma Günü” olarak belirlenmesinin yanı sıra, soykırımı inkâr edenlerin kınanmasını da içeriyor.
Karar; savaş, soykırım ve insanlığa karşı suç işledikleri gerekçesiyle uluslararası mahkemeler tarafından suçlanan kişileri yücelten eylemlerin de kınanmasını öngörüyor.
BM Genel Kurulu’nun kabul ettiği kararda, üye ülkeler; soykırımın inkarı, çarpıtılması ve gelecekte benzer olayların yaşanmasını önlemek için, bu konuyu eğitim sistemlerinde ders olarak işlemeye çağrılıyor.
Kararın giriş kısmında, “uluslararası hukuka göre soykırım suçunun cezai sorumluluğunun bireysel olduğu ve bir bütün olarak herhangi bir etnik, dini veya başka grup ya da topluluğa atfedilemeyeceği” belirtildi.
Ne olmuştu?
Bosna-Hersek’te iç savaş sırasında 1993 yılında BM tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa, Hollanda Görev Kuvveti’nin kontrolüne verildi.
Binlerce Boşnak’ın sığındığı Hollanda askerlerinin kontrolündeki kent, Ratko Mladiç komutasındaki Sırp güçleri tarafından kuşatıldı.
Yaklaşık iki yıl süren kuşatma sonunda, 11 Temmuz 1995 günü Srebrenitsa düştü. Kadın ve kız çocuklarının Bosna-Hersek’in diğer bölgelerine tahliyesine izin verildi.
Ancak Hollanda askerleri tarafından Sırplara teslim edilen 8 binden fazla erkek ve çocuk, Mladiç komutasındaki Sırp askerleri tarafından katledilerek toplu mezarlara gömüldü.
Srebrenitsa’da hayatını kaybedenlerin büyük kısmı hâlen Bosna Hersek’in doğusundaki toplu mezarlarda yatıyor.
Srebrenitsa’daki katliam başta olmak üzere Bosna-Hersek’teki iç savaşta yaşanan olaylar, BM tarafından Lahey’de kurulan Eski Yugoslavya Savaş Suçları Mahkemesi’nde (ICTY) ele alındı.
Hem ICTY hem de BM’nin en yüksek yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı, Srebrenitsa’da yaşananları “soykırım” olarak nitelendirdi.
Srebrenitsa’daki toplu ölümlerden sorumlu tutulan Bosnalı Sırp lider Radovan Karadziç ile Bosnalı Sırp güçlerin komutanı Ratko Mladiç, uzun süre firar ettikten sonra yakalanarak Lahey’e iade edildi.
Karadziç ve Mladiç, Srebrenitsa’daki sorumlulukları nedeniyle ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.
Yazar
