Erzincan İliç’te Anagold Madencilik’in sahip olduğu Çöpler Altın Madeni’nde 13 Şubat’ta yaşanan yığın liçi kayması nedeniyle toprak altında kalan dokuz işçiden üçünün daha cenazesine ulaşıldı.
114 gün sonra bulunan işçilerle, sekiz kişinin cenazeleri toprak altından çıkartılmış oldu. Toprak altında kalan son işçiyi arama çalışmaları devam ediyor.
İliç’te ne oldu?
Çöpler Altın Madeninin işletmecisi Anagold Madencilik, Çalık Holding ile Kanadalı SSR Mining’in ortaklığı.
Anagold Madencilik, Çöpler altın Madeni için 2014 ve 2021’de kapasite artışı talebinde bulundu. Her iki talep de Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygun bulunarak onaylandı.
13 Şubat saat 14.28’de madende liç yığını kaydı. Son kapasite artışıyla liç yığını her biri 8 metreye ulaşan 34 basamaktan oluşuyordu. Yüksekliği 250 metreyi aşmıştı.
Dokuz işçi liç yığını altında kaldı. O gün gazetecilere konuşan maden işçileri liç yığınındaki çatlakları amirlerine bildirdiklerini ama önlem alınmadığını söylediler. Ayrıca yaşananlarda hem mühendislik hatası hem ihmal olduğunu savundular.
17 Şubat’ta Çevre Bakanlığı madenin çevre izinlerini ve lisansını iptal etti. Siyanür sızıntısı iddiaları ise yalanlandı. Ayrıca bakanlık yığını kaldırmak için 400 bin kamyona ihtiyaç olduğunu söyledi.
Toprak kayması değil yığın liçi felaketi
13 Şubat 2024’te Çöpler Altın Madeni’nde yaşanan felaket yetkililerce kamuoyunda “toprak kayması” olarak ifade edilse de işletmenin ortaklarından SSR Mining, ABD’nin NASDAQ borsasına “yığın liçi alanında geniş bir kayma gerçekleştiğini” duyurdu. İliç’te yaşanan olay bir doğal afet değil; maden şirketinden kamu kurumlarına, karar alma süreçlerine dahil olan tüm aktörlerin bilimsel gerçeklere aykırı hareket etmesinin sonucudur.
Yığın liçi nedir?
Yığın liçi alanları, madenden çıkarılan milyonlarca metreküp kayacın siyanürlü çözeltiyle yıkandığı alanlardır. İçinde yüksek oranda siyanürle birlikte arsenik, cıva, kadmiyum gibi ağır metaller de barındırır.
Kimyasalların çevreye yayılması engellenebilir mi?
Hatasız işletildiğinde dahi liçli altın madenleri, çevresindeki toprağın, yerüstü/yeraltı sularının ve havanın ağır metallere maruz kalarak kirlenmesine; canlılarda hastalık ve ölümlere neden olur.
Yığın liçinin Fırat Nehri’ni besleyen kollardan birinin yanı başındaki yalıtımsız, geniş bir alana dağıldığı Çöpler’de ise kimyasal kirliliğin yayılmasını engellemek mümkün değil. Sadece yörenin değil, çok daha geniş bir bölgenin sağlığı tehdit altında.
Yazar
