Türkiye’de okul dışında kalan çocuk sayısı giderek artıyor. Bu durum artan yoksullukla yakından ilişkili. Eğitim politikaları ekonomik sıkıntı içindeki çocukları sistem dışına itiyor.
Milli Eğitim Bakanlığının (MEB) açıkladığı resmi verilere göre 2023-2024 eğitim öğretim döneminde 612 bin 814 çocuk eğitim dışında kaldı. Bir önceki dönem bu rakam 442 bin 643’tü.
Ekonomik sıkıntılar eğitim öğretim önünde engel
DW Türkçe‘ye konuşan Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) MYK Üyesi Özlem Tolu, okul dışındaki çocuk sayısının geçen yıla oranla yüzde 38 arttığını, bu durumun cinsiyet bazlı nedenler ve çocuk yoksulluğu ile ilişkili olduğunu söylüyor: “Ailelerin ekonomik darlık içerisinde olması, çocukların eğitim ve öğretiminin devamı konusunda büyük bir engel teşkil ediyor, bunu görüyoruz.”
Özlem Tolu, Milli Eğitim Bakanlığı’nın anaokullarındaki çocuklar için ailelerden katkı payı almaya başlaması ile öğrenci sayısında azalma olduğunu vurguluyor.
Tolu, ikinci olarak tasarruf tedbirleri gerekçesi ile taşımalı sistemin kaldırıldığını, bunun da dezavantajlı bölgelerde ve kırsal alanlarda yaşayan öğrencilerin okulları bırakmasına yol açtığını belirtiyor.
Özlem Tolu, “Bu çocuklar okula servis parası verecek ekonomik düzeyde değiller. Genellikle köylerinde ya da mahallelerinde okuyabilecekleri okullar yok, çünkü kapatıldılar. Dolayısıyla okulundan vazgeçiyor, yani okula gitmiyorlar” diyor.
Okullarda beslenmenin çok önemli bir sorun olduğunu belirten Özlem Tolu, bu sorunun akademik başarısızlığı da beraberinde getirdiğini, akademik başarısızlığın da devamsızlık ve okul terkleriyle sonlandığını vurguluyor.
Yoksulluk riski en fazla 11-15 yaş grubunda
15 yaş ve üstü çocukların okuldan vazgeçmelerinin kız öğrenciler için ayrı, erkek öğrenciler için ayrı nedenleri var.
Tolu, kız öğrencilerin okulu terk etmelerinin, erken yaşta evlendirilmelerinden ya da evdeki bakım emeği yükünü üstlenmek zorunda kalmalarından kaynaklandığına işaret ediyor. “Yine aynı yaşlardaki erkek çocuklarının da aile için gelir getirici işlerde çalışmak zorunda kalmaları nedeniyle okulları terk ettiklerini ya da ailelerin çocukları okulu terk etmek üzere teşvik ettiklerini görüyoruz” diyor.
Geçen yıl 853 bin çocuk iş gücüne katıldı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2023 yılında 15-17 yaş grubundaki çocukların iş gücüne katılma oranı yüzde 22,1 (853 bin çocuk) oldu. Bu oran erkek çocuklar için yüzde 32,2, kız çocuklar için yüzde 11,5 olarak kaydedildi.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’ne (İSİG) göre eğitim sistemine entegre edilen MESEM (Mesleki Eğitim ve Öğretim Merkezleri), çocuk işçiliğinin yaygınlaşmasına neden oluyor. Geçen eğitim öğretim döneminde beşi inşaatta dördü sanayide olmak üzere 9 MESEM’li çocuk hayatını kaybetti. Bakanlıktan yapılan son açıklamaya göre MESEM kapsamında yaklaşık 1,5 milyon öğrenci bulunuyor.
Eğitim hizmetlerine memnuniyet azaldı
Kamu eğitim hizmetlerinden duyulan memnuniyet oranı ise azalıyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine göre Türkiye’de kamu eğitim hizmetlerinden duyulan memnuniyet oranı 2017 ila 2022 arasında 31 puan azaldı. Aynı dönemde OECD ortalaması 2,2 puan arttı.
Yazar
