Rusya’nın enerji tedarik şirketi Gazprom, Ukrayna üzerinden Avrupa’ya doğalgaz sevkiyatını 1 Ocak tarihi itibarı ile tamamen durdurdu.
Gaz tedarikinin sonlandırılmasının altında yatan neden, transit anlaşmasının sona ermesi ve Ukrayna’nın anlaşmayı uzatmaya savaş nedeniyle yanaşmaması.
Konuyla ilgili bir açıklama yapan Gazprom, Ukrayna’nın söz konusu anlaşmayı uzatmayı reddettiğine işaret etti. “Gazprom, Ukrayna üzerinden doğal gaz sevk etme fırsatından mahrum bırakılmıştır. Ukrayna üzerinden Rus doğal gazı sevkiyatı gerçekleştirilemiyor” dedi.
Ukrayna Enerji Bakanı German Galuşenko, gaz akışının durması dolayısıyla yaptığı açıklamada, “Rus gazının geçişini durdurduk. Bu tarihi bir olaydır. Rusya pazarlarını kaybediyor, mali kayıplara uğrayacak. Avrupa, Rus gazını terk etme kararını çoktan verdi” dedi.
Rusya ve Ukrayna, yaklaşık 5 yıl önce doğalgaz transit anlaşması imzalamıştı. Ukrayna’nın söz konusu sözleşme sayesinde yılda yaklaşık 1 milyar dolar, Gazprom’un ise yılda 3 milyar dolardan fazla gelir elde ettiği tahmin ediliyor.
Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrasında birçok Avrupa ülkesi Rusya’dan doğalgaz almayı bırakmış, ancak deniz sınırı bulunmayan Avusturya, Slovakya, Sırbistan, Moldova ve Macaristan Rus doğalgazını kullanmaya devam etmişti.
Ukrayna üzerinden gelen Rus gazının alıcıları olan Slovakya ve Avusturya, alternatif tedarik imkânları buldu. Rusya, Karadeniz’in altından geçen TürkAkım boru hattı aracılığıyla Macaristan ve Sırbistan’a gaz satışına devam edecek.
Moldova, bu durumdan en kötü etkilenen ülke. Moldova, gaz kullanımını üçte bir oranında azaltmak için önlemler alması gerektiğini belirtiyor.
Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası, Avrupa’ya doğal gaz satışı yüzde 70 azalmıştı, şimdi sıfırlanmış oldu
Rusya bir zamanlar Avrupa’nın en büyük gaz tedarikçisiydi, ancak savaş başladığından beri müşterilerinin çok büyük bölümünü kaybetti; alıcılar tedarik için ABD, Norveç ve Katar’a yöneldi.
Rusya ve eski Sovyetler Birliği yarım yüzyıl boyunca Avrupa gaz pazarının en yüksek noktasında yaklaşık yüzde 35’lik büyük bir pay elde etmişti. Ancak savaş Gazprom için bu pastayı neredeyse yok etti.
Rusya, 2018 yılında Avrupa’ya rekor seviyede 201 milyar metreküp gaz sevk etmişti. 2020’de son beş yıllık sözleşme başladığında 65 milyar metreküp olan gaz sevkiyatını, işgal sonrası 2023’te yaklaşık 15 milyar metreküpe indirmişti. Ukrayna’nın vanaları kapatması ile gaz sevkiyatı sıfırlanmış oldu.
Türkiye üzerinden Avrupa’ya Rus gazı sevkiyatı 2023 yılında 10 milyar m3 oldu.
Yazar
