İran ve ABD, Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine açılması ve saldırıların durması karşılığında iki haftalık bir şartlı ateşkes üzerinde anlaştı.
Ancak ateşkes ilanı sonrası İsrail ordusunun Lübnan’a saldırıları, Pakistan’daki müzakerelerin geleceği konusunda da soru işaretleri getirdi.
BBC’ye konuşan Pakistan’ın İngiltere Büyükelçisi Mohammad Faisal, ABD ve İran’ın Pakistan’da bir araya geleceği konusunda inancının tam olduğunu söyledi. Faisal görüşmelerin karşılıklı olacağını da savundu.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, “nihai çözüm için” tarafları 10 Nisan Cuma günü İslamabad’a davet etmişti.
Hem Washington hem de Tahran, görüşmelere katılacaklarını teyit ettiler, ancak müzakere takvimi henüz kesinleşmedi.
İran tarafına Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın, ABD heyetine ise ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in liderlik etmesi bekleniyor.
Trump’ın açıklamaları
Ateşkes açıklamasının ardından 8 Nisan’da bir paylaşım yapan Donald Trump, İran’ın uranyum zenginleştirmeyeceğini savundu.
Trump, B-2 uçaklarının bombardımanıyla vurulan tesislerde, “derinlere gömülmüş nükleer ‘tozunu’ kazıp çıkarmak” için İran ile çalışacaklarını da duyurdu.
ABD Başkanı, ABD’nin İran ile yakın işbirliği içinde çalışacağını ve “gümrük vergileri ve yaptırımların hafifletilmesi konusunda görüşmeler yapacağını” söyledi.
Trump, İran’a askeri mühimmat tedarik eden ülkelere ABD’ye satılan ürünler için hemen yürürlüğe girecek yüzde 50 oranında gümrük vergisi uygulanacağını da açıkladı.
İran’ın 10 maddelik planında neler var?
Trump, İran’ın ABD ve İsrail’e 10 maddelik bir plan sunduğunu söyledi. İran devlet televizyonuna göre 10 maddelik plan şu unsurları içeriyor:
- Irak, Lübnan ve Yemen’deki savaşın tamamen sona erdirilmesi
- İran’a yönelik savaşın süre sınırı olmaksızın tamamen ve kalıcı olarak sona erdirilmesi
- Bölgedeki tüm çatışmaların bütünüyle sona erdirilmesi, ABD’nin Ortadoğu’daki askerlerini çekmesi
- Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması
- Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğü ve güvenliğini sağlamak için bir protokol ve koşullar oluşturulması
- İran’a yeniden inşa maliyetleri için tam tazminat ödenmesi
- İran’a yönelik yaptırımların tamamen kaldırılması taahhüdü
- ABD tarafından tutulan İran’a ait fonların ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması
- İran’ın hiçbir şekilde nükleer silah edinmeyeceğine tam bağlılık göstermesi
- Yukarıdaki koşulların onaylanmasının ardından tüm cephelerde derhal ateşkesin yürürlüğe girmesi
Tahran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi yaptığı açıklamada “İran’ın sahadaki zaferi siyasi müzakerelerle de pekiştirilecektir” dedi.
İran anlaşma sonucunda uranyum zenginleştirmeye devam etmeyi hedefliyor. Fakat ABD Başkanı Trump, bunu “müzakere bile edilemeyecek bir konu” olarak görüyor.
Reuters ajansına konuşan Pakistanlı bir yetkili İran’ın yeniden inşa, yaptırımların kaldırılması ve tazminat gibi pek çok talebinin ABD tarafından kabul edilebileceğini fakat uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesini olası görmediğini söyledi.
Netanyahu ‘Lübnan’da ateşkes yok’ dedi
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, X platformunda paylaştığı video mesajında İsraillilere, “Sizi bilgilendirmek isterim: Lübnan’da ateşkes yok” dedi. Müzakereler süresince ateşkes olmayacağının işaretini veren Netanyahu, İsrail’in “Hizbullah’a tüm gücüyle saldırmaya devam edeceğini” söyledi.
Netanyahu’nun bu açıklamaları, ABD’nin İran’la müzakereleri sırasında ABD Başkanı Trump’ın Netanyahu’dan Lübnan’da “daha düşük profilli” davranmasını istediğini açıklamasının hemen ardından geldi.
Netanyahu, hükümetine “mümkün olan en kısa sürede Lübnan’la doğrudan müzakerelere başlanması” talimatını verdiğini de sözlerine ekledi. Müzakerelerin Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve İsrail ile Lübnan arasında “barışçıl ilişkilerin” kurulmasına odaklanacağını da sözlerine ekledi.
Hürmüz krizi sürüyor: İran geçişleri kapadı, 800 gemi mahsur
İran, ABD ile üzerinde uzlaştığı iki haftalık ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı ablukasını kaldırmıyor.
Ateşkesin yürürlüğe girdiği Çarşamba gününden bu yana sadece çok sınırlı sayıda geminin boğazdan geçiş yaptığı bildiriliyor.
Hürmüz Boğazı’nın açılmaması ve ABD-İran ateşkesinin İsrail’in Lübnan’a saldırıları nedeniyle her an bozulabileceği endişesi, bugün petrol fiyatlarının yeniden yükselmesini beraberinde getirdi.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırması üzerine Tahran rejiminin Hürmüz Boğazı’nı gemilerin geçişine kapatması, bölgede yüzlerce gemi ve tankerin mahsur kalmasına yol açmıştı. İran, bu hamlesiyle küresel enerji krizinin fitilini ateşlemişti.
Yazar
