21 Haziran
Dünya Mülteciler Günü’nde çalıştay ve açıklama
Göçmen Mülteci Dayanışma Ağı, bu ay yürürlüğe giren AB Göç ve İrtica Paktının etkilerini, İstanbul’da düzenlediği çalıştayda ele aldı. İstanbul Barosunun Galata’daki toplantı salonunda yapılan çalıştayda uzmanlar, düzenlemenin hem Avrupa’da hem de Türkiye’de ciddi sosyal ve ekonomik sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
AB’nin yeni Göç ve İrtica Paktı ile birlikte devreye giren düzenleme, göçmenlerin üçüncü ülkelerde tutulmasını öngörüyor. Uzmanlara göre bu düzenleme, Türkiye gibi ülkeleri “göçmen deposu” haline getirme riski taşıyor. Uzmanlar aynı zamanda AB’nin geçici sözleşmelerle çalıştırıp geri gönderebileceği bir göçmen işçi modeli kurduğuna dikkat çekiyor.
AB, üçüncü ülkelerde geri gönderme merkezleri kuruyor
Avrupa Birliği Parlamentosu, AB ülkelerinden sınır dışı edilecek kişiler için birlik sınırları dışındaki üçüncü ülkelerde geri gönderme merkezlerinin kurulmasına izin veren yasayı kabul etti. 17 Haziran 2026’da Strasbourg’da kabul edilen düzenleme, Avrupa Birliği tarihindeki en sert göç yasalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Yeni düzenleme ile sınır dışı süreçlerinin hızlandırılması hedeflenirken, iltica başvurusu reddedilen kişilerin AB dışındaki ülkelerde kurulacak merkezlere gönderilmesinin önü açılıyor. AB ülkeleri, bu kapsamda üçüncü ülkelerle anlaşmalar yapabilecek.
Göçmen Mülteci Dayanışma Ağı, Dünya Mülteciler Günü için Tünel’de açıklama yaptı
Çalıştay sonrası Dayanışma Ağı tarafından Tünel Meydanında 20 Haziran Dünya Mülteciler Günü için açıklama yapıldı. Açıklamanın Türkçesini Baran Demirtaş, Kürtçesini Ali Diler, İngilizcesini Eylem Çağdaş okudu.
20 Haziran
Dünyada en az 118 milyon mülteci var
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (UNHCR) son verilerine göre, dünya genelinde en az 117,8 milyon insan, yani her 70 kişiden biri, zorla yerinden edilmiş durumda.
Yaklaşık olarak Mısır, Filipinler veya Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DRC) büyüklüğündeki toplam yerinden edilmiş nüfus, mültecileri, sığınmacıları, UNRWA’nın yetki alanındaki Filistinlileri, ülke içinde yerinden edilmiş kişileri (IDP’ler) ve uluslararası korumaya ihtiyaç duyan diğer kişileri içermektedir.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (UNHCR) son verilerine göre, dünya genelinde en az 117,8 milyon insan, yani her 70 kişiden biri, zorla yerinden edilmiş durumda.
Yaklaşık olarak Mısır, Filipinler veya Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DRC) büyüklüğündeki toplam yerinden edilmiş nüfus, mültecileri, sığınmacıları, UNRWA’nın yetki alanındaki Filistinlileri, ülke içinde yerinden edilmiş kişileri (IDP’ler) ve uluslararası korumaya ihtiyaç duyan diğer kişileri içermektedir.
Son 10 yılda ilk kez zorunlu yer değiştirmelerde düşüş yaşandı; bu değişim, dünyanın en büyük yerinden edilme krizlerinden kaçan mültecilerin ve iç göçmenlerin büyük ölçekli geri dönüşleriyle tetiklendi.
Zorla yerinden edilen 117,8 milyon kişiden:
- Çatışmalar veya diğer krizler nedeniyle 68,6 milyon kişi kendi ülkeleri içinde yerinden edilmiş durumda.
- BM Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin yetki alanı altında 28,5 milyon mülteci bulunmaktadır.
- 9 milyon kişi sığınmacı – kendi ülkelerinde zulüm veya zarar görme korkusu nedeniyle başka bir ülkede koruma arayan ve karar bekleyen kişiler.
- 7,2 milyon insan uluslararası korumaya ihtiyaç duyuyor.
- UNRWA’nın yetki alanı altındaki Filistinli mültecilerin sayısı 6 milyondur.
2025 yılının sonuna kadar 41,6 milyon mülteci, geldikleri ülkelerin dışında yaşıyordu. Mültecilerin neredeyse yarısı sadece dört ülkeden geliyordu: Venezuela, Filistin, Ukrayna ve Suriye.
Aynı zamanda, nispeten az sayıda ev sahibi ülke, koruma sağlama sorumluluğunun büyük bir kısmını üstlenmişti; Ürdün, Kolombiya, Almanya ve Türkiye, dünyanın en büyük mülteci nüfuslarından bazılarına ev sahipliği yapıyordu.
2025 yılında yaklaşık 15 milyon yerinden edilmiş insan geri döndü; bu, BM tarafından kaydedilen en büyük geri dönüş dalgasıydı.
Geri dönenler, zorla yerinden edilmiş toplam nüfusun yalnızca yüzde 12’sini temsil ediyor. Yerinden edilmiş kişilerin büyük çoğunluğunu ise iç göçmenler oluşturuyor: 10,3 milyon iç göçmen kendi ülkeleri içindeki evlerine dönerken, 4,36 milyon mülteci (2024 rakamının neredeyse üç katı) evlerine geri döndü.
BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), birçok mülteci ve yerinden edilmiş kişinin ortak duygusunun hayatlarını yeniden kurmak için evlerine dönmek olduğunu belirtirken, mültecilerin geri dönüş koşullarının ideal olmaktan çok uzak olduğunu, birçok kişinin şiddet ve istikrarsızlığa geri döndüğünü ve bu durumun, menşe ülkelerine geri dönenlerin karşı karşıya kaldığı tehlikeler hakkında soruları gündeme getirdiğini de vurguluyor.
2025 yılında mültecilerin geri dönüşleri oldukça yoğunlaşmıştı. Eve dönen 4,36 milyon mültecinin neredeyse %98’i sadece beş ülkeye geri döndü:
- Afganistan (1,95 milyon)
- Suriye (1,34 milyon)
- Sudan (651.500)
- Güney Sudan (199.300)
- Ukrayna (139.300)
19 Haziran
BM Mülteciler Yüksek Komiseri Barham Salih Dünya Mülteciler Gününde açıklama yaptı
Yarın Dünya Mülteciler Günü; savaş, şiddet ve zulüm nedeniyle ülkelerinden koparılan yaklaşık 42 milyon insanın cesaretini ve kararlılığını takdir etme günü.
Mülteciler her gün, kendilerini kucaklayan topluluklara işçi, öğrenci, komşu, sanatçı, sporcu, girişimci ve lider olarak katkıda bulunuyorlar. Fırsat verildiğinde hayatlarını yeniden kuruyorlar ve çevrelerindeki toplumları güçlendirmeye yardımcı oluyorlar.
Evden kaçıp güvenli bir yer aramak, bir insanın verebileceği en zor kararlardan biridir. Bunu kişisel deneyimlerimden biliyorum. Ancak bir kişi bir süreliğine mülteci olarak tanımlanabilirken, mülteci olmak bir kişinin hayatını tanımlamamalıdır.
Dünya Mülteciler Günü, sadece mülteciler için değil, herkes için önemli bir dönüm noktasına da işaret ediyor. Yetmiş beş yıl önce, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından, ülkeler bir araya gelerek savaş, çatışma veya zulümden kaçmak zorunda kalan herkesin güvenlik ve koruma arama hakkına sahip olduğu konusunda anlaştılar. Bu vaat, 1951 Mülteci Sözleşmesi’nde yer aldı.
Bugünkü mesajım açık: Bu sözü tutmaya devam etmeliyiz. Herkes güvende olana kadar hiçbirimiz güvende değiliz.
Bu sadece bir dayanışma ifadesi değil, bir eylem çağrısıdır. Çünkü güvenliğe ulaşma hakkı, işte tam da böyle zamanlar için yaratılmıştır ve onu savunmak hepimizin sorumluluğundadır.
Bugün dünya genelinde yaklaşık 42 milyon mülteci için bu hak, hayati bir öneme sahip: korku ve koruma, umutsuzluk ve umut, yaşam ve ölüm arasındaki farkı belirliyor.
Bu Dünya Mülteciler Günü’nde, dünyanın her yerindeki mültecilere olan bağlılığımızı ve 75 yıl önce herkes için verilen koruma sözünü yenileyelim.
17 Haziran
Göçmen Mülteci Dayanışma Ağı: “Sığınmacılar İstanbul’da hizmetlere erişemiyor”
Göçmen Mülteci Dayanışma Ağı, İstanbul’da yaşayan Suriyeli göçmenlerin sağlık, adalet ve eğitim gibi temel hizmet alanlarına erişimde karşılaştıkları sorunlar ve ihtiyaçlara ilişkin hazırladığı raporu paylaştı. Yasa yapıcılara, yerel yönetimlere ve sivil topluma çağrıda bulunuldu.
Raporda, özellikle 2024 yılı sonrasında değişen idari uygulamalar ve göç politikalarının, göçmenlerin gündelik yaşamları, haklara erişimi ve toplumsal uyum süreçleri üzerindeki etkileri ele alınıyor.
16 Haziran
BM Mülteciler Yüksek Komiserliği, mülteci yerleştirme destek hattının genişletilmesi çağrısında bulundu
BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), 2027 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,4 milyon mültecinin yeniden yerleştirilmeye ihtiyaç duyacağını öngörüyor; zira bu mülteciler sığınma ülkelerinde hâlâ koruma riskleriyle karşı karşıya ve güvenli bir şekilde evlerine dönemiyorlar. Bu rakam, 2026 yılına kıyasla %6’lık bir düşüşü temsil ediyor ve 2025’ten beri devam eden bir düşüş trendini sürdürüyor olsa da, bu azalma belirli bağlamlardaki özel gelişmeleri yansıtıyor; bazıları umut verici, bazıları ise zorlayıcı.
Suriye’de Aralık 2024’teki hükümet değişikliği, devam eden kırılganlığa rağmen gönüllü geri dönüşlerin önünü açarak bazılarının öngörülen ihtiyaçlarını azalttı. Buna karşılık, İran ve Pakistan’daki Afgan mülteciler için öngörülen daha düşük yeniden yerleşim ihtiyaçları, olumsuz koşullar altında gerçekleşen geri dönüşlerle bağlantılıdır.
Yeniden yerleşime ihtiyaç duyan en büyük grubu Afganlar oluştururken, onları Güney Sudan, Sudan, Suriye ve Rohingya mültecileri takip ediyor. Rohingya mültecilerinin büyük çoğunluğu Bangladeş’te bulunuyor ve ciddi risklerle ve sınırlı alternatiflerle karşı karşıya kalmaya devam ediyor. Bölgesel olarak, yeniden yerleşime ihtiyaç duyulan bölgeler en yüksek seviyede Doğu ve Güney Afrika’da, ardından Asya ve Pasifik ile Batı ve Orta Afrika’da bulunuyor.
2025 yılında, UNHCR’nin yardımıyla dünya genelinde yaklaşık 37.000 mülteci yeni bir ülkeye yerleştirildi; bu rakam 2024’teki 116.000’den fazla kişiye kıyasla önemli ölçüde düşük ve ihtiyaç sahibi olanların sadece küçük bir kısmını temsil ediyor.
2022 yılında uluslararası toplum, 2027 yılı için 130.000 yeniden yerleştirme hedefi belirlemişti, ancak azalan kotalar bu hedefe ulaşılmasını olası kılmıyor. Bu durum, hedef ülkelerdeki politika değişikliklerinin, kabul süreçlerinde duraklamalara, daha kısıtlayıcı kriterlere ve işlem gecikmelerine yol açmasının bir yansımasıdır.
Yeniden yerleşim bir hayır işi değil, gelecek nesiller için yerinden edilme döngüsünü kırmaya yardımcı olan kalıcı bir çözümdür. Yeniden yerleştirilen mülteciler, iş ve girişimcilik yoluyla yeni topluluklarına katkıda bulunurken, aynı zamanda geldikleri veya sığınma ülkelerindeki ailelerini de desteklerler.
Yazar
