TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO) İstanbul Şubesi, tarihsel olarak kendini emekten, halktan ve kamudan yana konumlandıran, “kamucu ve anti-emperyalist” bir geleneğin mirasçısıdır. Yıllardır şubeyi yöneten “Demokrat Makina Mühendisleri (DMM)” grubunun söylemi de bu eksendedir; sınıf mücadelesi, anti-kapitalizm ve emek sömürüsüne karşı duruş…
Ancak bu grubun teorisi ile pratiği arasındaki uçurum, son dönemde ortaya çıkan iki fotoğraf karesiyle artık “basit bir hata” olmaktan çıkmış, yapısal bir samimiyet krizine dönüşmüştür. Elimizdeki iki fotoğraf, “söylemde sosyalist, eylemde neoliberal” bir savrulmanın resmidir.
Sınıf dostu görüntü
İlk görsel, DMM grubunu, alışık olduğumuz “muhalif” kimliğiyle gösteriyor. Fotoğraftaki pankart net: “Direnen Migros Depo İşçilerinin Yanındayız!”.
Bu karede, Migros işvereninin dayattığı sefalet ücretlerine, mobbinge ve ağır çalışma koşullarına isyan eden işçilere destek veren bir mühendis odası profili çizilmektedir. Ellerinde “Sefalet zammını kabul etmiyoruz” ve “Üreten biziz yöneten de biz olacağız” dövizleri taşıyan işçileri savunan DMM, kamuoyuna şu mesajı vermektedir:
“Biz sermayenin değil, emeğin yanındayız. Migros yönetimi bir sömürü odağıdır.”
Burada Migros; emek düşmanı ve mücadele edilmesi gereken bir “karşı cephe”dir. DMM grubu, bu söylemle, kendi tabanına “emekten yana” olduğu mesajını vermektedir.
Makine Hangar ve sermaye dostu görüntü
İkinci görselde ise sokağın tozu siliniyor, plazaların ışıltılı dünyası ve “realite” devreye giriyor. MMO İstanbul Şube Yönetimi’nin vizyon projesi olan Makina Hangar tarafından düzenlenen “Fabrika Otomasyon Çözümleri” zirvesinin afişine bakıyoruz (Tarih: 26-28 Kasım 2024).
Organizasyonun altında MMO İstanbul Şubesi’nin imzası var. Afişin en çarpıcı detayı, “Katılımcılar ve partnerler” listesinde gizli.
Daha dün sokakta “işçisine sefaleti dayattığı” için protesto edilen MİGROS, bu afişte bir “Saygın Çözüm Ortağı” olarak başköşede parlıyor. Yanında ise yine sendikal hak ihlalleriyle sıkça gündeme gelen diğer perakende ve sanayi devleri (BİM, Ülker, Trendyol vb.) yer alıyor.
Bu fotoğrafta MMO İstanbul Şube yönetimi bambaşka bir şey söylüyor: “Sermayenin teknolojik ihtiyaçlarını karşılamak ve kârlılığını artırmak bizim görevimizdir. ‘Sömürücü’ dediğimiz Migros, aslında ‘Endüstriyel Otomasyon Ekosistemi’mizin değerli bir paydaşıdır.”
Emeği savunurken emek düşmanını alkışlamak
Bu iki fotoğraf arasındaki tezatlık, bir unutkanlık veya tesadüf değildir; bu, “DMM” grubunun yaşadığı ideolojik bölünmüşlüğün belgesidir.
Etkinliğin konusu “Otomasyon”. Endüstriyel otomasyon, kapitalist üretim modelinde maliyetleri düşürmek için doğası gereği “insan emeğinin minimize edilmesi”ni hedefler.
Sokakta ekmeği için mücadele eden Migros işçisini destekleyen DMM; salonda Migros’un o işçiye olan ihtiyacını azaltacak, belki de o işçileri işsiz bırakacak teknolojilerin geliştirilmesi için Migros’a platform (Makina Hangar) sunmaktadır. Yani sol eliyle işçinin omzuna dokunurken, sağ eliyle işçinin tasfiye planına teknik destek vermektedir.
DMM için Migros hangisidir?
İşçisini ezen, protesto edilmesi gereken bir sermaye şirketi mi? Makina Hangar’da logoları gururla sergilenen, bilgi ve teknoloji transferi yapılan saygın bir stratejik ortak mı?
Bir kurum MMO İstanbul Şube için aynı anda hem “emek düşmanı” hem de “partner” olamaz. Eğer oluyorsa ilkeler değil, çıkarlar konuşuyor demektir.
Samimiyet testi
Mühendislik, elbette sanayi ve teknoloji ile iç içe olmayı gerektirir. Ancak meşruiyetini “halktan ve emekten yana” olmaktan alan, isminde “Demokrat” sıfatını taşıyan bir grubun ve onun içinden çıkan Şube yönetiminin; bir yandan işçiyle halay çekip, bir yandan o işçinin patronuyla kurdele kesmesi izah edilemez.
MMO İstanbul Şube yönetimi, TMMOB’nin kamucu geleneğini şirketlerin “Ar-Ge departmanına” dönüştürme sürecindedir. Sokaktaki eylem kendi tabanlarını konsolide etmek için oynanan bir tiyatro, Makina Hangar’daki zirve ise sermaye ile kurdukları gerçek ilişkinin itirafıdır.
“Demokrat Makina Mühendisleri (DMM)” ve içinden çıkan MMO İstanbul Şube Yönetimi bir karar vermelidir: Ya sermayenin “teknolojik çözüm ortağı” olarak kalıp “emek dostu” maskesini çıkaracak ya da gerçekten emekten yana olup, işçisine zulmeden şirketlerin logolarını etkinliklerinden silecek. Aksi takdirde bu fotoğraflar, “Demokrat Mühendisler” tarihine bir samimiyet sınavı kaybı olarak geçecektir.
Faruk Sevim
Yazar
