Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), üyeleri için 2026 yılı taban ücretini aylık brüt 94 bin 500 TL olarak açıkladı. Bu bedelin net olarak karşılığı 71 bin 150 TL’dir.
TMMOB’nin açıkladığı taban ücreti, teknik emeğin sistematik olarak değersizleştirilmesine karşı önemli bir barajdır.
TMMOB tarafından açıklanan taban ücreti, tüm işyerlerinde mücadelesi verilerek hayata geçirilmeli ve daha ileriye taşınmalıdır.
Kazanımlar ve zorluklar
Belirlenen taban ücret, yoksulluk sınırının altında olmakla birlikte, önemli yararlar sağlamaktadır. Taban ücret açıklaması, genç mezunlar için bir “can simidi” işlevi görecektir. Çalışma Bakanlığı tarafından ilan edilen 28 bin TL’lik asgari ücret kıskacına giren mühendisler için, daha uygun bir asgari standart belirler.
Taban ücret uygulandığında, SGK primlerinin gerçek ücretler üzerinden yatırılması da sağlanmış olacak, çalışanın gelecekteki emeklilik hakları güvence altına alınacaktır.
Ancak madalyonun öteki yüzünde, yasal zorunluluk eksikliği bulunmaktadır. TMMOB ile SGK arasında 2012 yılında bir protokol imzalanmıştı. Bu protokole göre SGK, TMMOB’nin belirlediği taban ücretin altındaki bildirimleri kabul etmiyordu. SGK, Haziran 2017’de protokolü tek taraflı olarak iptal etti.
SGK’nın protokolü sonlandırmış olması, taban ücreti işveren nezdinde tavsiye niteliğine büründürmektedir. İşverenler türlü bahanelerle taban ücreti uygulamaya yanaşmamaktadırlar.
Yoksulluk sınırı ve teknik emek
Ücretlerin yoksulluk sınırına yenik düştüğü, İstanbul gibi metropollerde gelirin büyük kısmının sadece kiraya ayrıldığı bir tablo ile karşı karşıyayız.
Örneğin İstanbul’da mühendislik yapmak, teknik bir çalışmadan ziyade bir barınma krizi yönetimine dönüşmüştür. Şehrin merkezi ilçelerinde ortalama kiraların 45 bin – 60 bin lira bandına ulaşması, taban ücret alan bir mühendisin net gelirinin yüzde 60 ile 80’ini sadece barınmaya ayırması demektir. Şehrin çeperlerinde dahi 20 bin liranın altına düşmeyen kiralar, mühendislerin sosyal ve kültürel gelişimine ayıracağı kaynağı tamamen yok etmektedir.
Şehri inşa edenlerin, inşa ettikleri konutlarda barınamadığı bu tablo, mesleki sürdürülebilirliği tehdit eden bir krizdir.
Özellikle yeni mezun mühendis, mimar ve şehir plancıları; özel sektörde 40-60 bin lira düzeyinde ücretlerle çalışmaktadır.
Aşağıdaki tablo, mühendisin alım gücünün yoksulluk sınırı karşısındaki konumunu ortaya koymaktadır:
| Kamuda Mühendis Ücreti (Yeni başlayanlar için, ortalama, net) | 80.000 TL | Evli ve çocuklu olanlar için 4-6 bin TL daha fazla olabiliyor. |
| Özel Sektörde Mühendis Ücreti (Yeni başlayanlar için, ortalama, net) | 50.000 TL | Şantiyelerde 40 bin TL, KOBİ’lerde 50 bin TL, kurumsal firmalarda 60 bin TL. |
| TMMOB Taban Ücreti (Net) | 71.150 TL | 2026 için tavsiye edilen en az ücret. |
| Yoksulluk Sınırı | 102.450 TL | DİSK-AR Aralık 2025 verisi |
| Açlık Sınırı | 31.200 TL | DİSK-AR Aralık 2025 verisi |
| Asgari Ücret (Net) | 28.075 TL | Ocak-Aralık 2026 dönemi için |
Tablo göstermektedir ki; tek başına çalışan bir mühendis, taban ücreti alsa dahi, ailesini yoksulluk sınırının üzerinde yaşatamamaktadır. On binlerce mühendis, TMMOB’nin açıkladığı taban ücreti de alamamaktadır.
Mühendis maaşı, geçmiş on yılların aksine artık “refah” değil, yoksulluk sınırının altında,bir “hayatta kalma” ücreti olmuştur.
Taban ücret mücadelesi
Taban ücretin “kâğıt üzerindeki rakam” olmaktan çıkıp “işyeri gerçeği” haline gelmesi için şu mücadele hattı takip edilmelidir:
- Hukuki tahkim: SGK protokolünün yeniden tesisi ve taban ücretin mahkemelerde “emsal ücret” olarak kabul ettirilmesi için kitlesel bir hukuk faaliyeti yürütülmelidir.
- İşyeri örgütlenmesi: Bireysel pazarlık yerine işyeri temsilcilikleri üzerinden “taban ücretin altı kabul edilemez” kolektif tutumu sergilenmelidir.
- Meslek odasının sorumluluğu: Oda, üyelerini taban ücret konusunda bilgilendirmeli, sorun yaşayan üyelerine örgütsel destek vermelidir.
TMMOB tarafından ilan edilen taban ücret kararı, teknik emeği korumak için önemli bir adımdır. Ancak Emekçi Demokrat Mühendisler olarak bizler, bu rakamın kazanılması için sınıf mücadelesi verilmesi gerektiğini biliyoruz.
- Rakamdan öte bir mücadele: Taban ücret meselesi basit bir rakam belirleme sürecinden fazlasıdır; bu, emeğin sömürülmesine karşı bir direniş hattıdır.
- Emekten yana tam destek: Teknik emeğin onurunu savunan ve emekten yana olan her türlü girişimi sonuna kadar destekliyoruz.
- Aktif hak arama: Mevcut kararın yasal boşluklar gibi eksik yönlerinin giderilmesi ve denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi gerekir. Belirlenen rakamın kâğıt üzerinde kalmaması için süreci aktif bir hak arama mücadelesine evriltmek birincil görevimizdir.
TMMOB’nin 2026 yılı için belirlediği taban ücreti, emekçi mühendisler için önemli bir adımdır. Net maaşın kiraya ve yoksulluk sınırına yenildiği bu düzende örgütlü mücadele tek yoldur.
TMMOB, bağlı odaları ve şubeleri; üyeleriyle birlikte ve örgütlü mücadele ile işverenlerin yarattığı engelleri aşmalı, olumsuzlukları teşhir etmeli ve taban ücretin uygulanmasını sağlamalıdır. Bizler, Emekçi Demokrat Mühendisler, bu mücadelenin ön saflarında yer alacağımızı ilan ediyoruz.
Faruk Sevim
Not: Emekçi Demokrat Mühendisler olarak, 11 Ocak 2026 Cumartesi günü, saat 13’te Bostancı’daki Birleşik Metal-İş toplantı salonunda, TMMOB Makina Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi seçimleri için, Çalışma Programımıza son şeklini vermek ve adaylarımızı belirlemek üzere toplanıyoruz. Bütün Makina, Uçak, Uzay, Havacılık, Endüstri, İşletme, Mekatronik Mühendislerini toplantımıza bekleriz.
Yazar
