Kürt sorununda iki yıla yakın süredir yürütülen görüşmeler ilk hukuki çıktısını verdi ve “çerçeve yasa” adıyla bilinen düzenleme meclisin büyük çoğunluğunun onayını aldı. Buna göre, on yıllar süren savaş sürecinde kriminalize edilen Kürt hareketinin bazı üyeleri, bu yasa kapsamında tanınacak ve hakları olacak. Yasanın uygulamadaki beklentileri doğrultusunda hapishanelerden tahliyelerin olması, dağdan ve Avrupa’dan geri dönüşlerin yaşanması bekleniyor.
Birçok yorumcu kabul ediyor ki yasa ciddi eksikleri barındırıyor, çözüme giden yolda ilk adımı dahi karşılamakta yeterli olamıyor. Ancak bununla birlikte düzenlemenin, Kürt sorununun ve Kürt siyasi hareketinin tanınması konusunda tarihi bir eşiği ifade ettiği açık.
Bunu bir son durak olarak değil barışa açılan bir kapı olarak görmek gerektiğini söyleyenler, aslında eşitlik ve özgürlük için bir mücadele çağrısı yapmış oluyorlar. İmralı heyetinin belirttiği gibi, bir kilometrelik bir yol bir adımla başlar ve şimdi bu adım atıldı.
Teslimiyet mi?
Solda artık giderek marjinalleşmiş bir eğilim olsa da çerçeve yasa üzerinden yaşanan gelişmeleri “teslimiyet”, “emperyalizmin bölgeye ilişkin planı” vb kavramlarla okuyanlar var.
Oysa sınıf mücadelelerinin bütün tarihi, belirli aşamalarda böyle manevralar, anlaşmalar ve uzlaşmalarla şekillenmiştir. Greve giden işçiler, “sosyalist devrim gerçekleşip ardından sınıflar ortadan kalkana kadar patronla uzlaşmayacağız” demezler. Elde ettikleri mücadelenin gücü ölçüsünde, işverenden haklarını almak ve ücetlerini artırmak için bir anlaşma yaparlar.
Kürt hareketi de bunu yapıyor. On yıllardır süren çabanın, verilen onca emeğin, kaybedilen canların ardından bir ara durak olarak tanınırlığını kazanıyor.
Sorun şu ki, Kürt siyaseti bu anlaşmayı şu an en güçlü olduğu dönemde yapmıyor. Çözüm dinamiklerini Türkiye devletine daha çok bölgesel ve küresel savaş ortamından beslenen uluslararası konjonktür dayattı. Ama bunu bir fırsata çevirmek, buradan açılan kapıdan girerek barış isteğini toplumun çeşitli katmanları ve işçi sınıfı içerisinde yaygınlaştırmak mümkün.
Devletten talep etmek
Bilinçli olarak şüphe yaymaya çalışan bir azınlık haricinde elbette süreçle ilgili kaygıları olan birçok kesim de var. Kürt sorunundaki gelişmelerin yanında Batı’da ana muhalefetin paramparça edilmesine yönelik dizginsiz bir saldırıya girişilmesi, ekonomik krizin yoksullar için hayatı katlanılmaz yapmış olması, Mekke’de imzalanan emperyalist savaş paktı gibi bir dizi hamle, bu soruları ve kaygıları besliyor.
Bunların hepsi doğru; fakat Kürt sorununda barış talep etmek bunlardan ayrı bir mücadele değil, bu taleplere ters değil.
Biz işçi sınıfının eşit, özgür ve kardeşçe yaşamasını istiyoruz. Farklı ulusal kimliklerin yarattığı bölünmenin giderilmesi için, kimlik temelli ezme-ezilme ilişkilerinin sona ermesini, Kürtlerin haklarının tanınmasını istiyoruz.
Dolayısıyla sürece yapacağımız hem eleştiri hem katkı, devletin Kürtlerle ilgili daha cesur adımlar atması gerektiği yönünde olmalı. Bu basıncı örgütleyebilirsek, çerçeve yasa için dile getirilen pek çok eksiği gidermek ve daha sahici adımlar atılmasını sağlamak mümkün olur. Yani süreçle ilgili kaygıların ve eleştirilerin adresi, on yıllardır ciddi bir soruna karşı mücadele eden siyasi hareket değil, politikalarıyla bu sorunun kaynağında olan devlet olmalı.
Bundan sonra nereye?
Tarihi eşiğin Kürt halkı açısından anlamlı bir sürece evrilmesi için ise yapılması gereken pek çok şey var.
Örneğin hukuksuz bir şekilde hapiste tutulan Selahattin Demirtaş başta olmak üzere siyasi tutsakların serbest kalması.
Veya sandıktan çıkan halk iradesine karşı yargı sopasını temsil eden kayyım uygulamalarının sona ermesi. Sadece Kürt bölgelerinde değil tüm Türkiye’de belediyelerin haksızca gaspının durdurulması.
Yerel yönetimlerin güçlendirilmesi, Kürt halkının belirlediği kendi siyasi temsilcilerinin statülerinin tanınması.
Kürtlerin ve diğer kimlik, inanç, kültür gruplarının haklarının anayasal ve yasal güvence altına alınması. Buna uygun politikaların geliştirilmesi. Anadilde eğitim gibi konularda şimdiye kadar atılmış sembolik “adım” bile denemeyecek değişikliklerin daha köklü bir şekilde ele alınması ve iyileştirilmesi.
Barış için mücadele edelim!
Bütün bunların gerçekleşmesi için milyonlarca Kürt yurttaşın uzattığı barış eline batıdan bir yanıt verilmesi gerekiyor. Bu yanıt çerçeve yasayı yazan siyaset elitlerin dar perspektifini zorlayacak, Batı’da işçi sınıfının içinde inşa edilmiş bir barış hareketiyle olabilir ancak.
Sürece kenardan bakan, izleyen, onu beğenmeyen tutumları mahkûm ederek “Şimdi barış zamanı!” demeliyiz.
Yukarıdan başlayan ve kısıtlamalarla devam eden sürecin daha anlamlı hâle gelmesi aşağıdan inisiyatiflerin ortaya çıkmasına, sivil toplumun sürece katkı verecek şekilde dahil olmasına, sendikalardan üniversitelere birçok yerde barışla ilgili daha fazla faaliyetin yürütülmesine bağlı.
Eleştirel Barış Ağı, Barış İçin LGBTİ+ İnisiyatifi gibi parçası olduğumuz pek çok yapı bunu gerçekleştirmeye çalışıyor. Bunların sayısını ve etkisini artırmak için mücadeleye devam edeceğiz.
Yazar
