Tarihin her özel ya da özgül anında, karşımıza dikilen pratik siyasi sorunlarda kabulü mümkün olmayan uzlaşmaları, oportünizmi temsil eden uzlaşmaları, devrimci sınıfa ihanet niteliğindeki uzlaşmaları ayırt etmeyi bilmeli ve bunların içyüzünü açığa vurmak için ve bunlarla mücadele etmek için bütün olanakları kullanmalıdır. *[1]
~ Vladimir Lenin
Çerçeve yasa olarak bilinen, bazı kesimlerce ismi konulmak istenmese de Kürt sorununun çözümü için yaşanan gelişmeler üzerine daha çok konuşup daha çok tartışmamız gerektiğini düşünüyorum. Ne dedikleri üzerine pek de fikir sahibi olmadıklarını düşündüğüm, onlarca yılın ezberleriyle politik bir hat tutturmaya “Efendim, Kürt sorunu denen bir sorun yoktur. Asıl sorun…” diye cümlelerine başlayanlar ile “neden silah bıraktınız biraz daha kan akmalı” diyenler arasında aynı hedefe doğru amansız bir rekabet var. İlk cenaha göre Kürt yok zaten. İkinci cenaha göre ise yasanın içinde kazanım olarak görülecek somut bir şey yok.
Bu yasa ne getirecek ki?
İçinde bir tane sorunun asıl nedenine yönelik ibare yok. Doğru; içinde istenilenlerden belki hiçbiri olmayabilir. Ancak bu atmosferin getirdiği çok önemli bir kazanç var: Şu anki bu gelişmeler nedeniyle insanlar ölmüyor. İnsan hayatının korunması, politik kazanımların dışında ve önemsiz bir mesele değildir. Ölümün olduğu yerde daha ciddi ne olabilir ki?
Yasanın mecliste oylama sürecinde kim nasıl davranacak, ne diyecek? “Hangi partiden kaç kişi evet, kaç kişi hayır diyecek?”, “Hararetli tartışmalar yaşanacak mı?” gibi bir dizi soru sosyal medyada gündem oluşturdu. Ancak gözler ne AKP’de ne MHP’de ne de DEM Parti’deydi. Gözler “her şeyiyle“ yeni olduğu iddiasında olan YENİ Parti’deydi. Günün sonunda son iki genel ve yerel seçimlerde Kürt siyasi hareketiyle ortak adaylar üzerinden seçimlere girmiş ve büyük metropolleri bu ortaklıklarla kazanmış olan bir CHP’den ayrışıp parti kuran kadrolardan bahsediyoruz. Dolayısıyla beklentiler hayli yüksekti. Hem de mevcut başkanları Özgür Özel sürecin başından beri, Türkiye’de Kürt sorununun varlığını kabul ettiğini ve demokratik adımların atılması gerektiğini belirtmişti. Bu ifadeleri Türkiye’deki ırkçı faşist cephe olan, her fırsatta AKP’ye yanaşıp sözde muhalefet görünümündeki Zafer, İYİ ve Anahtar Partilerin tabanının kendisine yönelik hakaretlerine de sebep olmuştu. “Analar ağlamasın, bu sorun çözülsün” diyen Özel oylama sırasında partisinin içindeki potansiyel Zafer, İYİ ve Anahtar Partili olabilecek yol arkadaşlarını da görmüş oldu. Nasıl gördü? Bu yol arkadaşları, Özel’in konu ile ilgili olan politik hattının dışında kalarak, kandan, savaştan ve gözyaşından başka hiçbir argüman ve politik hat sahibi olmayanlarla aynı safta kalmış oldular. Bu gelişme, yüz üç yıllık cumhuriyet tarihinde hiçbir zaman bir sosyal demokrat parti kuramamış, sosyal demokrat bir partiye sahip olamamış olan sosyal demokrasi taraftarı olan insanlar için belki de bir fırsattı ama o da olmadı. Sosyal demokrat bir parti, en asgari düzeyde savaş yerine barış, insan hakları, adalet ve hukuk kavramlarını kendine şiar edinir. Günün sonunda sosyal demokrasi bir üçüncü yoldur. Yine günün sonunda her keskin dönemeçte tavrını işçi sınıfından, ezilen uluslardan yana kullanmak yerine tavrını egemen sınıfa, yani devletin çıkarlarına hizmet etme şeklinde biçimlendirir. Tarih bunun örnekleriyle doludur. Keza cumhuriyet tarihi de bunun örneklerini çokça barındırır. Sevgili Sırrı Süreyya Önder’in de dediği gibi “Birçok kendini sosyal demokrat zanneden insanın, biraz zor bir dönemece soktuğunuzda, içinden pırıl pırıl Türk milliyetçisi çıktığını gördük.”
Türkiye’de sosyal demokrat bir parti hiç mi olmadı? Denemeleri olmuş olabilir ama benim iddiam Türkiye’de sosyal demokrasinin hiçbir zaman bağımsız ve tutarlı bir sınıfsal-siyasal hat oluşturamadığıdır. En basitinden insanların en temel haklarından biri olan “ana dilinde eğitim hakkı”nı sadece, doğal olarak, ezilen ulusların politik hareketleri savunuyorken diğer onlarca partinin bırakın mücadelesini, gündeminde bile olmuyorsa kimse sosyal demokrasi temelli bir partinin varlığını iddia edemez. Yeni Parti’nin Türkiye’deki sosyal demokrat parti boşluğunu doldurma gayretinde olan bir parti olduğunu düşünüyorum. Ancak bu son çerçeve yasa oylamasıyla birlikte bu çabasında yolunun çok çok uzun olduğunu görüyoruz. Önceki seçimlerde şimdiki DEM Parti kadrolarıyla ittifakta olup kent uzlaşılarıyla belediye seçimlerini kazanarak, 2023‘te başta Diyarbakır olmak üzere Kürt kentlerinde CHP ve türevlerinin asla göremeyeceği oylar alanların bugün hayır demeleri, geçmişin tüm birlikte kazanımlarının gerisine düşülmüş olmasını bizlere göstermiyor mu?
Bugün her fırsatta AKP’ye transfer olup günün sonunda iktidarın düdüğünü çalan iki üç ırkçı, faşist partinin tabanına hoş görünüp milliyetçi oylara da uzak durmamak gerek şiarı, Yeni Parti’ye hiçbir şey kazandırmaz; daha da eskiye götürür. Hem milliyetçi olsun hem muhalefet olsun, biraz muhafazakâr olsun, biraz da Kemalist olsun. Şöyle de olsun biraz da böyle olsun diyerek bir politik hat tutturmak, ödünler vermek demektir. Bu ödünlerin önümüzdeki dönemlerde daha da hızlanacağını düşünüyorum. Ve bence bu seçim havasına girecek Türkiye siyasetinde faşistlerin ortak bir adaya etrafında kuracağı cephenin de ayak sesleridir. Yeni Parti’den bu cepheye geçişlerin olabileceğini bizlere gösteren ise çerçeve yasaya hayır oyu vermekle övünmesi bir haftadır bitmeyen kadrolara sahip olmasıdır.
Yeni Parti’nin bu mantığı, yıllardır egemen sınıfa karşı yine egemen sınıf siyaseti yapan partilerin bir türlü ders almadığı bir strateji. Bu strateji başarılı olsaydı, 2023 seçimleri öncesinde PKK yöneticilerinin video montaj görüntüleriyle seçim stratejisi geliştiren AKP’nin bugün anketlerde yüzde 10’u bile görmemesi gerekiyor. Oysa hiç de öyle değil. Son tahlilde siz ne kadar sağa karşı sağı örgütlerseniz o sağ size gün yüzü göstermez.
Herkesçe farklı bir çerçevesi olan yasa
Bir tarafta çerçeve yasa ile ilgili, “her şey yolunda, çok süper” diyerek ayakları yerden kesilenler, bir tarafta Kürtlere yıllar önce “neden savaşıyorsunuz?” deyip bugün de “neden silahları bırakıyorsunuz?” diyenler; bir tarafta demokrat olmaya çalışırken geçmişinin gerisine düşenler, bir tarafta anketlere bakarak “süreci destekliyorum ama süreci başlatanlara, iktidara güvenmiyorum” diyenler.
İnsanlık tarihi lineer bir tarih anlayışıyla biçimlenmiyor. Tarihteki hiçbir savaş istediğiniz koşullarda ve kişilere bağlı olarak da gelişmiyor. Barış için geçmişle gelecek arasında kurulacak olan bağlarda, barışın değerinin farkında olmadan geliştirilecek her argümanın savaş politiğine hizmet etmeye mahkûm olduğu görülüyor.
Savaş tamtamlarının işçi sınıfının aleyhinde bir süreç olduğunun farkında olmadan ya da farkında olarak son tahlilde çatışma süreçlerinin yanına düşenler için, susmuş olan silahların değerini bilmeleri amacıyla acaba kimin ne yapması gerekiyor? Acaba sayıdan ibaret olan yaşamlarında akşam sabah bakmaktan usanmadıkları, her şeylerini bağladıkları anketlerde, bir insanın bir çatışmada ölmesi yüzde kaçlık oy oranını etkiliyor? Bu hesapları yapanlar, politik bir netliği olmayıp biraz oraya biraz da buraya yamanma derdinde olanlardır. İlkesiz ve çıkarcı uzlaşmalar ile politik/devrimci çizginin korunması arasında keskin ayrımlar vardır.
Süreç üzerine çokça konuşulup tartışılması oldukça önemli. Biz Marksistler için “en kötü barış, en haklı savaştan daha iyidir” sözü tüm geçerliliğini korumaktadır. Yarın süreci yürütenler tekrar karanlık günlere dönüp silahlara sarılma kararları da alabilir ancak bu bizi barış demekten, barışı büyütmekten, barış fikrinin işçi sınıfı için ne kadar hayati olduğunu anlatmaktan geri koyamaz. Yukarılara bakıp oralar için kafa yormak yerine barışın ve demokrasinin aşağıdan örgütlendiği bir politik zeminin inşası bizlerin en güncel görevlerindendir. Ne iktidarın barış politikasına kayıtsız şartsız destek, ne de yasanın eksikliklerinden hareketle savaşa göz kırpan bir muhalefet. Bunun yerine işçi sınıfının bağımsız barış siyaseti. Barış aşağıdan örgütlenmediği sürece yukarıdakilerin anketlere bakarak aşağıdaki bizler üzerinde hesaplar yapması da değişmeyecektir.
Şafak Ayhan
[1] Lenin, Komünizmin Çocukluk Hastalığı “Sol Komünizm”, Sol Yayınları, Ankara, Dördüncü Baskı, 1977, s. 65.
Yazar
