İspanya devleti genelinde milyonlarca işçi 11 Kasım’da iş bıraktı. Talepleri, konut spekülasyonunu, durmadan artan kiraları ve hayat pahalılığını körükleyen koşullara son verilmesiydi. Bunların hepsi, demokratik dönemin en ilerici hükümeti olduğunu iddia eden bir hükümetin uyguladığı kemer sıkma politikalarının ürünü. Grev, ülkenin 29 Kasım’da genel seçimlere gitmesinden yalnızca üç hafta önce gerçekleşti.
Grev, İspanya’nın bütün büyük kentlerinde dev gösterilerle doruğa ulaştı ve kırsal bölgelere bile yayıldı. Fabrikalar ve bürolar durdu, dükkânlar ve barlar kapandı. Hem işyerlerinden hem de mahalle kiracı gruplarından gelen grev gözcüleri gece yarısından sabahın ilk saatlerine kadar, ardından da gün boyunca sokaklarda devriye gezdi.
Madrid’de eylemler, ekim ortasından bu yana süresiz grevde olan öğretmenlerin katılımıyla güç kazandı. Barselona’da toplu taşıma sistemi tamamen durdu. Kuzeyde Euskal Herria’nın (Bask Ülkesi) neredeyse tamamı iş bıraktı. Güneyde ise Endülüslü işçilerin %75’i greve destek verdi.
Yüz binlerce kişi çarşamba akşamı sağanak yağmura aldırmadan Madrid’in merkezinde yürüdü ve çevik kuvvetin vahşetiyle karşılaştı. Grevi desteklediğini iddia eden bir hükümetin İçişleri Bakanlığı’ndan talimat alan polis, eşi görülmemiş düzeyde şiddet uyguladı. Yürüyüşçülere coplarla saldırdı ve biber gazı sıktı. Yargıçlıktan bakanlığa geçici olarak atanmış İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska’nın uzun bir insan hakları ihlalleri sicili var. Haziran 2022’de Fas’tan Melilla sınırını geçmeye çalışan göçmenlerin katledilmesinden sorumlu bakan oydu. Daha önce Bask Ülkesi’nde yargıç olarak çalışırken, bağımsızlık hareketinden olup gözaltında işkence gören tutsakların şikâyetlerini görmezden gelmesiyle tanınmıştı. Marlaska’nın devlet şiddetine ortak olması, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından defalarca kınandı.
11 Kasım grevinde devletten sübvansiyon alan çoğunluk sendikalarının (CCOO ve UGT) bürokratları belirleyici olmadı. Asıl önemli olan, grevin aşağıdan örgütlenmiş ve yönetilmiş olmasıydı. Bu sendikalar mücadeleye geç katıldı, üstelik ancak olayın büyüklüğü karşısında mahcup duruma düşecekleri anlaşılınca katıldılar. CCOO/UGT’nin geçmişte çağrı yaptığı “genel grevler” her zaman göstermelik kaldı, gerçek bir direniş olmaktan çok direniş jestleri oldu. Bu grev farklıydı. 2017’de Madrid’in Lavapiés mahallesinde kurulan Kiracılar Sendikası’nın öncülük ettiği ve daha küçük ama daha militan sendikaların desteklediği genel grev, sokaklarda ve mahallelerde örüldü. Büyük İspanyol kentlerinin çoğunda meydan işgallerinin ardından filizlenen örgütlenme komiteleri bunun kanıtı. Grev gerçek bir öfkeden doğdu. Bu öfke dizginsiz spekülasyona, hayat pahalılığına ve mevcut hükümet de dahil olmak üzere art arda gelen neoliberal hükümetlerin kemer sıkma politikalarına duyulan infialdi. Bu grev aynı zamanda 1988’deki büyük genel grevden bu yana en militan grevdi. 1988 grevi demokratik dönemin ilk genel greviydi ve Felipe González’in sosyalist hükümetini sarsmıştı. Tabandan örgütlenme, son yirmi yılda yaşanan siyasi değişimlerin sonucu. Bu süreçte işçi sınıfının kast benzeri temsilcilerine duyulan hayal kırıklığı yeni örgütlenme biçimlerini doğurdu.
Grevin ertesi günü İspanyol parlamentosu eylemlerin ve iş bırakmanın baskısıyla (bir seçim yatırımı olarak da görülebilir) uzun süredir bekletilen yasaları sonunda kabul etti. Parlamento seçim öncesindeki daraltılmış hâliyle, Daimi Komisyon [Diputación Permanente] olarak toplanmıştı. Yasalar kira artışlarını sınırlıyor, korunmasız kiracılara güvence sağlıyor ve ev sahiplerinin kiracı tahliye etmesini zorlaştırıyor. Bu, süregiden hoşnutsuzluk dalgasına verilmiş sınırlı ve gönülsüz bir yanıttı. Yine de küçümsenmemeli: Parlamento dışındaki muhalefet hareketinin gücünü gösteriyordu. Gerici blok, yani muhafazakâr Partido Popular ve neofaşist müttefiki VOX, 29 Kasım seçimlerini kazanırsa bu düzenlemeleri yürürlükten kaldıracağını açıkladı. Kamuoyu yoklamaları başından beri sağın zaferini öngörüyor.
Son dört yıldır solcu SUMAR’la koalisyon hâlinde iktidarda olan Sosyalist (PSOE) hükümet, konut piyasasını çok daha önce reforme edebilirdi. Ancak ekim ayında Maricarmen Abascal’ın ölümünün yarattığı halk öfkesi ve genel seçimlerin yaklaşması olmasa harekete geçmedi. Seçim platformunun adını Frente Amplio (Geniş Cephe) olarak değiştiren SUMAR, kampanyasının başına eski konut aktivisti ve Barselona’nın eski belediye başkanı Ada Colau’yu getirdi. Colau’nun SUMAR’ın önceki liderliğinden çok daha iyi bir seçenek olduğu tartışılmaz. Ancak hem bu adaylık hem de isim değişikliği, SUMAR’ın bugüne dek hükümette sadakatle desteklediği PSOE’den uzaklaşmak için başvurduğu fırsatçı bir manevra.
Sokaklardaki ve mahallelerdeki eylemlerle eş zamanlı olarak, seçim kampanyasında emekçilere daha yakın ve daha ilkeli başka sol gruplar da ortaya çıktı. Bu grupların çalışmaları sınıfsal duyarlılıkta bir kaymaya işaret ediyor ve mücadelenin 29 Kasım’dan sonra da sürmesine katkıda bulunabilir. Güney İspanya’dan, birkaç yıl önce Podemos’tan ayrılan “Adelante Andalucía” ve başkentteki yeni seçim platformu “Liberar Madrid”, son seferberliklerin önderliğinde etkin rol oynadı. Kökleri Bask Ülkesi’ne dayanan Marksist grup Coordinadora Juvenil Socialista’nın varlığı ve etkisi de dikkat çekiciydi.
Seçimlerin sonucu ne olursa olsun, 11 Kasım genel grevi yeni bir parlamento dışı direniş evresinin işaretlerini veriyor. Bu evreye, yalnızca işlerini ve ücretlerini savunmak için değil, bu mücadeleleri konuta, sağlığa ve eğitime de yaymak için harekete geçmeye hazır genç bir militan kuşak damgasını vuruyor. Önceki genel grevlerden bir başka temel fark da şu: Bu grev, işçi sınıfı eyleminin sınırlarını çizen bir doruk noktası değil. Tersine, yeni bir şeyin, değişimle şekillenecek bir siyasi geleceğin başlangıcına işaret ediyor.
Steven Marsh
(Counterfire.org internet sitesinden Claude yardımıyla çevrilmiştir.)
