DeepSeek, ABD’nin Çin’e karşı teknoloji yarışındaki üstünlüğünü sarstı.
Çin menşeili yapay zekâ uygulaması Deepseek’in ani yükselişi ABD kapitalizminde paniğe yol açtı.
Borsa, çip üreticisi Nvidia’nın piyasa değerinin 600 milyar dolarını kaybetmesinin ardından ABD tarihinde bir günde yaşanan en büyük kaybı gördü. Yapay zekâya yatırım yapan ABD’li teknoloji şirketleri ise 800 milyar sterlinden fazla değer kaybetti.
Bu sarsıcı kayıplar, ChatGPT sohbet botuna benzeyen DeepSeek’in pazartesi günü indirme listelerinin zirvesine fırlamasının ardından yaşandı. Bu durum, borsada kumar oynamanın nasıl finansal balonlara yol açtığını ve daha sonra bu balonların nasıl büyük zararlarla patladığını bir kez daha hatırlattı.
ABD’li teknoloji devlerinin hisseleri, yapay zekâ patlamasında gelecekteki kazanç beklentilerine bağlı olarak son beş yılda yükselişe geçti.
Ancak ortada ABD’li teknoloji şirketlerine yönelik olandan çok daha büyük bir tehdit var. DeepSeek’in piyasaya sürülmesi ABD-Çin teknoloji yarışında bir “Sputnik anı” olarak selamlandı. Bu, Rusya’nın 1957’de bir uydu fırlatarak ABD’de rakibinin teknolojik yetenekleri konusunda şok yaratmasına atıfta bulunuyor.
Bu kargaşanın ardında DeepSeek’in ChatGPT gibi ABD modellerinden çok daha düşük bir maliyetle geliştirilmiş olması yatıyor. DeepSeek için bildirilen maliyet, ChatGPT’nin arkasındaki şirket OpenAI tarafından harcanan yüz milyarlarca sterline kıyasla 4,8 milyon sterlin.
Ve DeepSeek’in matematik, kodlama ve akıl yürütme gibi alanlarda da aynı derecede güçlü olduğu görülüyor.
Bu gelişme ABD’ye olan güveni sarstı ve ABD’nin yapay zekâyı tekeline almaya çalıştığı Çin ile giriştiği teknoloji rekabetindeki üstünlüğüne zarar verdi.
DeepSeek’in piyasaya sürüldüğü gün, ABD hükümeti 400 milyar sterlinlik bir yapay zekâ yatırım projesi açıkladı.
DeepSeek, ABD’nin Çin’in teknoloji gelişimini baltalama çabalarının yenilgiye uğradığına işaret ediyor.
Joe Biden’ın başkanlığının ana politikalarından biri, Tayvan ve İsrail gibi ülkelerde ABD müttefiki yarı iletken çip üreticilerinden oluşan bir ağ kurmaktı. Bu üreticilerin ABD’li teknoloji devlerine tedarik sağlaması beklenirken, ABD Çin’e gelişmiş çip ihracatını yasakladı.
DeepSeek’in atılımı daha geniş bir gidişatın, ABD emperyalizminin azalan hegemonyasının bir göstergesidir.
Kendi emperyal hedeflerine sahip kapitalist bir ülke olan Çin, bu gerilemeden faydalanmak ve boşluğu doldurmak istiyor.
Biden ve Donald Trump, farklı stratejilerle de olsa, ABD’nin Çin’in yükselişini engellemeye odaklanmasını istiyordu.
Şimdi ekonomik kriz ABD ve Çin emperyalizmi arasındaki rekabeti keskinleştirecek ve savaş tehdidini arttıracaktır.
Trump DeepSeek’i “kazanmak için rekabet etmeye” odaklanması gereken ABD şirketleri için bir “uyarı işareti” olarak tanımladı.
Bugün ABD emperyalizmine -aynı zamanda ekonomik kriz ve savaş tehdidi yaratan küresel kapitalist rekabet sisteminin tümüne- karşı mücadele etmek hayati bir ihtiyaçtır.
(Socialist Worker’daki orijinalinden Bahan Gönce çevirdi.)
Yazar
